რევიუ #81: ზუღაში ბერეფე – ვა მიშქუნან (1995)

cassette

folk-rock, progressive rock

ტრეკლისტი:

  1. ავლასკანი ჯუნელი (6:14)
  2. გოლას ემფულა ჲულუნ / ჲეშილი კამიონი (5:13)
  3. ბოზო (5:54)
  4. ბერერთაშა (5:08)
  5. ვა მიშქუნან (6:42)
  6. ერნესტო (3:41)
  7. Ben (4:23)
  8. ოხოშქვა დო ოროფაშენი (6:04)

შემადგენლობა:

  • Mehmedali Bariş Beşli – ვოკალი
  • Kazim Koyuncu – ვოკალი, აკუსტიკური გიტარა
  • Ilhan Karahan – ელექტროგიტარა
  • Metin Kalaç – ბას-გიტარა
  • Mahmut Turan – გუდასტვირი
  • Cengiz Eyvazov – დასარტყამი ინსტრუმენტები

დღევანდელი თურქეთის ტერიტორიაზე მცხოვრები მილიონნახევარზე მეტი ლაზი და მათი კულტურა საუკუნეების მანძილზე განიცდიდნენ მთავრობის ასიმილატორული პოლიტიკის გავლენას. მათი ეროვნული იდენტობის გამოვლენას დიდად არ ესალმებოდნენ, მათი ისტორია და კულტურა კი ოფიციალურად ძალიან მცირედაა შესწავლილი. ლაზური ფოლკლორი დღემდე ვითარდება ისე, როგორც წინა საუკუნეებში, ეზოთერულად, თაობიდან თაობისთვის ზეპირად გადაცემით და თავდაპირველი ფორმის ხშირი წაშლით ძალიან ბევრი გარეშე გავლენის გამო.

მაგრამ ოთხმოცდაათიანების დასაწყისში გამოჩნდა ლაზური კულტურის ბევრი ახალგაზრდა აქტივისტი, რომლებმაც დაიწყეს თურქული მუსიკალური მეინსტრიმისგან განსხვავებული, ლაზური რეგიონული მუსიკალური იდენტობის ჩამოყალიბების პროცესი. ბიროლ თოფალოღლუმ (თოფალიში) ლაზური მუსიკა თავდაპირველ ფოლკლორთან ახლო ეთნო-ჯაზით წარმოადგინა, ბაიარ შაჰინის (გუნდარიძე) მუსიკა ქართველებისთვის ცნობილია თავისი მკვეთრი მელოდიურობით, თუმცა ქაზიმ ქოიუნჯუს მუსიკალური მიდგომა იყო ის, რამაც თავიდან სრულიად თურქეთის გული მოიგო და ლაზურ მუსიკას ყველაზე დიდი პოპულარიზება გაუწია. სანამ ის თავის მოკლე, მაგრამ ნაყოფიერ სოლო-კარიერას დაიწყებდა, ის რამდენიმე როკ-ჯგუფის წევრი იყო – აქედან ყველაზე მნიშვნელოვანია ზუღაში ბერეფე (ლაზურად „ზღვის შვილები“), რომელთან ერთადაც მან ორი ძალიან საინტერესო სტუდიური („ვა მიშქუნან“ და „იზგას“) და ერთი საკონცერტო „Bruxel-Live” ჩაწერა და ისინი ალბათ წარმოადგენს ლაზური მუსიკისა და როკის შერწყმის საწყის პრეცენდენტებს.

ჯგუფის სადებიუტო ალბომი, რომელიც ერთი სიმღერის გამოკლებით, მთლიანად ლაზურადაა ნამღერი, ასინთეზებს ფოკლორს ხშირად ძალზედ ენერგიურ პროგრესულ როკთან. განსაკუთრებით შთამბეჭდავია გამხსნელი „ავლასკანი ჯუნელი“, სადაც ხორუმის წრიული რიტმი გაძლიერებულია გიტაირი ჭუჭყიანი, გარაჟული რიფებით და გუდასტვირის ულამაზესი, დინამიკური პასაჟებით. „ერნესტო“ ასევე რიტმული სიმღერაა ლამაზი , მელანქოლიური მელოდიით, „ბერერტაშა“ და „ოხოშყვა და ოროფა შენი“ შეიცავს ატმოსფერულ და ჰარდროკულ სეგმენტებს, რომელთაც მჭიდროდ აკავშირებს ბას-გიტარის ფანტაზიით დაკრული პარტიები. დანარჩენი სიმღერები შედარებით ნელია და როგორც ბრიტანული Mostly Autumn, აქაც ფოლკლორი და ფოლკ-საკრავები დაპირისპირებულია Pink Floyd-ის space ატმოსფერულობასთან, მაგრამ ბრიტანელებისგან განსხვავებით, აქ გილმორული ჟღერადობის მაგივრად გიტარა ისევ მელოდიურად, მაგრამ ძალიან ხისტად ისმის.

ყველაფერი ამ ალბომის გარშემო, გარეკანზე გამოსახული მოხუცი, ალბომის სახელი (ქართულად, „არ ვიცით“) და ლამაზად მელანქოლიური ტონი, უხეში, არარაფინირებული საუნდი და არქაული გუდასტვირი, ერთად გვიქმნის ქარიზმატულ სურათს, რომელიც ბევრი ჩვენგანისთვის პირველი ფანჯარაა ლაზი ხალხის მდიდარ, უცნაურ და პრობლემურ წარსულსა და კულტურაში, რომელიც ჯერ-ჯერობით საკადრისად არც შესწავლილა. ასევე, ეს ნამუშევარი გვაჩვენებს საინტერესო განსხვავებებს მეგრულ და ლაზურ ფოლკლორულ მელოდიზმს შორის. ამ ყველაფერთან ერთად ალბომის ისტორიული მნიშვნელობის გათვალისწინებით ამ ალბომს შევაფასებ როგორც: 9/10. რეკომენდებულია ყველასათვის ვისაც ქართული მუსიკა აინტერესებს, განსაკუთრებით კი ფოლკლორი.

P.S. ალბომის საკასეტო ვერსია CD-ვარიანტისგან ოდნავ განსხვავდება: დისკზე შემოკლებულია რამდენიმე სიმღერის შესავალი და ამიტომაც საკასეტო ვერსიას გთავაზობთ.

————————————————————————————————————

More than 1,5 million Laz and their culture bore the influence of the government’s assimilatory policies for many centuries. Expression of their national identity had never been very welcome, and their history and culture is very scarcely studied officially. Laz folklore is still developing the way it did in the past centuries – esoterically, with word-of-mouth retelling throughout generations, with original forms commonly distorted due to so multiple outside influences.

However, the 90s saw the rise of many Laz culture activists, who started the formation process of Laz regional musical identity that was very distinct from Turkish musical mainstream. Birol Topaloğlu (Topalishi) presented Laz music as ethno-jazz close to original folkloric shape. Bayar Şahin (Gundaridze) is well-known to Georgians with his instant melodic appeal. Still, the musical approach of Kazim Koyuncu was the one that originally took over Turkey’s heart massively and popularized Laz music the most. Before he started his short, untimely halted but very productive solo-career, he was a member of a number of rock bands – of which “Zuğaşi Berepe(Laz for “Sons Of The Sea”) comes as the most important, with whom he recorded two very interesting studio (“Va Mişkunan” and “Izgas”) and one live (“Bruxel-Live”) album. They perhaps represent the primal exponents of Laz and rock music synthesis.

The band’s debut album which, with one exception, is fully sung in Laz language, combines folk music with at moments very energetic progressive rock. The opening “Avlaskani Cuneli” [1] is especially impressive where cyclic Khorumi groove is augmented with nasty, garage guitar riffs and very beautiful, dynamic bagpipe passages. “Ernesto” [6] is also a rhythmic song with a lovely, melancholic melody. “Berertaşa” [4] and “Oxoşkva Do Oropa Şeni” [8] feature both atmospheric and hard rocking parts employing the inventive bass guitar parts as a tight bridge. Other songs are a bit slower in pace, and much like Britain’s Mostly Autumn here the folk instruments are juxtaposed with Pink Floyd-ish spacey atmosphere, but in contrast with the British, Gilmour-esque guitar is dropped in favour of a still melodic, but much rougher sound.

Everything about this album, the imperative old women on the artwork, album name (Laz for “We Don’t Know”) and its melancholic tone, rough, non-refined sound and archaic bagpipe together create a charismatic picture, that for many of us may be the first ever window to Laz’ rich, strange and problematic culture that has not appropriately been studied to the present day. This work also showcase the interesting differences between Laz and Megrelian (to whom they are most closely related) folkloric melodism. And considering the big historic importance of Va Mişkunan”, I’d rate this album as 9/10. Recommended to everybody interested in Georgian music, especially folklore.

P.S. Cassette and CD versions of the album are a bit different. On CD, chanting intros to some songs have been abridged, so I’m offering the cassette version.

გადმოსაწერი ბმული / download link: Zuğaşi Berepe – Va Mişkunan (1995)

რევიუ #80: ჯაზ-ქორალი – ჯაზ-ქორალი (1986)

jazzchoral

vocal jazz, jazz-rock / fusion

ტრეკლისტი:

  1. თეთრი დილა (3:21)
  2. მზე (2:22)
  3. მოდის წვიმა (5:01)
  4. აპრილი თბილისში (5:27)
  5. გურული (2:11)
  6. ცისარტყელა (2:38)
  7. Осеннее Настроение (3:27)
  8. ვოცნებობდი (3:18)
  9. Tuxedo Junction (2:37)

შემადგენლობა:

  • ლალი ბერაძე – სოპრანო
  • ლიანა ოდიშელიძე – სოპრანო
  • მანანა დარსაველიძე – სოპრანო
  • მარინა კაკიაშვილი – სოპრანო
  • გოდერძი ტურაზაშვილი – ტენორი
  • ჯონი გოგია – ტენორი
  • ქეთევან ფრანგიშვილი – ალტო
  • მედეა გოგილაშვილი – ალტო
  • გია კულიჯანოვი – ბარიტონი
  • ზურაბ ედიშერაშვილი – ბარიტონი
  • დავით ღამბაშიძე – ბანი
  • ოთარ ჟღენტი – ფორტეპიანო
  • სერგო გევორქოვი – საქსოფონი
  • ჯანო ჯიოევი – კონტრაბასი
  • ირაკლი კაციაშვილი – დასარტყამი ინსტრუმენტი
  • ალექსანდრე კილაძე – მუსიკალური ხელმძღვანელი

როგორც ჩანს, „ჯაზ-ნონეტი“-ს შემდეგ, ალექსანდრე კილაძემ გააგრძელა თავისი ექსპერიმენტები ვოკალურ-ჯაზში. ამ ანსამბლს მოჰყვა „ჯაზ-კვარტეტი“, 1985 წელს კი მისი ყველაზე წარმატებული პროექტი, „ჯაზ-ქორალი“ შეიქმნა. არაა გასაკვირი, რომ ამ ბენდმა წარმატება ასე უცბათ მოიპოვა – აქ მუსიკის არამხოლოდ ვოკალური კომპონენტი იყო უმაღლესი დონის, არამედ ინსტრუმენტული არანჟირებაც დიდი სიხალასით და დინამიზმით გამოირჩეოდა. მათ მოიგეს რამდენიმე საკავშირო ჯაზ-კონკურსი და 1986 წელს, სადებიუტო ალბომის ჩაწერის შემდეგ, გამართეს გასტროლები პოლონეთში, სადაც კიდევ ერთი ალბომის ჩაწერა მოახერხეს ცნობილ პოლონელ საქსოფონისტ Tomasz Szukalski-სთან ერთად.

პირველი ორი სიმღერა ალბომი ორი ძალიან ძლიერი, ენერგიული სიმღერით იწყება, სადაც ვოკალურ არანჟირებაში ინტენსიური ინსტრუმენტული პასაჟებია ჩაქსოვილი. „თეთრი დილა“ გამორჩეულია ფლეიტის, „მზე“ კი ფორტეპიანოს შთამბეჭდავი პარტიებით. სამი სიმღერა, „მოდის წვიმა“, „გურული“ და „ვოცნებობდი“ აკაპელად სრულდება, მაგრამ არანჟირება იმდენად მკვრივია, რომ საერთოდ არ რჩება რაიმეს ნაკლულობის განცდა. „აპრილი თბილისში“ კი ხანგრძლივი ბალადაა ისევ ფლეიტისა და ფორტეპიანოს ლამაზი დუელებითა და მოულოდნელი გადასვლებით.

მიუხედავად იმისა, რომ ბანალური ფსევდო-bossa nova რუსულენოვანი “Осеннее Настроение“ და ზედმეტად ძველმოდურად შესრულებული ჯაზ-სტანდარტი „Tuxedo Junction” ალბომს ბოლოში ოდნავ აფუჭებს, ალბომში ბევრი ძალიან ორიგინალური მუსიკალური იდეაა, განსაკუთრებით იქ, სადაც ქართული ფოლკლორი პირდაპირაა დაპირისპირებული ვოკალურ ჯაზთან. ასე რომ, ამ ალბომსაც შევაფასებ ისევე, როგორც „ჯაზ-ნონეტ“-ის ჩანაწერს: მცირე ბონუსით, 8,5/10.

საბჭოთა კავშირის დაშლის შემდეგ კილაძე რუსეთში გადასახლდა და „ჯაზ-ქორალი“ დაიშალა, თუმცა ოთხმოცდაათიანების ბოლოს კოლექტივი მის გარეშე, ლალი ბერაძის ხელმძღვანელობით აღდგა. ეპიზოდურმა გასტროლირებამ შედეგად 2001 წელს მოსკოვში ჩაწერილი საკონცერტო ალბომი მოიტანა (რომელიც სამწუხაროდ მიზერული ტირაჟით გამოვიდა). შემდეგ გეგმაში ახალი სტუდიური ალბომიც იყო, მაგრამ ვერ ვიტყვი, ეს იმედები რამდენად რეალურია.

————————————————————————————————————

As it shows, after “Jazz-Nonet”, Alexander Kiladze still continued his experiments in vocal jazz. This band was followed by “Jazz-Quartet”, and 1985 saw the formation of “Jazz-Choral”, his most successful musical endeavour. The immediate success of the band is not at all suprising, given the great instrumental inventiveness next to their top-class vocal arrangements. They won several state jazz-competitions and in 1986, after recording the debut LP, toured Poland, where they recorded their sophomore effort with a well-known sax player Tomasz Szukalski.

The opening two songs are fantastic pieces full of energy, where vocal arrangements are augmented with intense instrumental passages. “Tetri Dila” [1] features great flute and “Mze” [2] relies on a very impressive piano play. Three songs, “Modis Tsvima” [4], “Guruli” [5] and “Votsnebobdi” [8] are done a cappella, but they arranged so fully that they leave no sense of incompleteness whatsoever and “Aprili Tbilisshi” [4] is a lengthy ballad with the beautiful piano / flute interplay and unexpected theme changes.

Although banal pseudo-bossa-nova Osennee Nastroenie” [7] and all too old-fashioned way of playing “Tuxedo Junction” bring the album a bit down, it still contains many very original musical ideas, especially at the moments where Georgian folk is directly juxtaposed with vocal jazz. So I’d rate this album the same way as I did “Jazz-Nonet” – 8,5 / 10 with a small bonus.

After the collapse of the Soviet Union, Kiladze immigrated to Russia and “Jazz-Choral” disbanded, though the band got together again without him in the end of the 90s under Lali Beradze’s leadership. Occasional touring brought a live album recorded in Moscow in 2001 (unfortunately released in just a handful of copies). There’ve been plans for the new studio album too, but I can’t really tell how real they might be.

გადმოსაწერი ბმული / download link: Alexandre Kiladze’s Jazz Choral – Jazz Choral (1986)

რევიუ #79: მთვარის კლუბი – მე გაზაფხულზე გეპატიჟებით (2005)

mtvarisklubi

indie rock, jangle pop, singer / songwriter

ტრეკლისტი:

  1. მე გაზაფხულზე გეპატიჟებით (2:34)
  2. გაზაფხული (3:31)
  3. მდინარის პირას პატარა ტყეში (1:42)
  4. ასეთი ღამე (2:13)
  5. ოცნება ზღვების (3:10)
  6. მგელს (2:30)
  7. პატარა პირიმზე (2:02)
  8. ფრთებს (2:39)
  9. მომეცი ფიცი (4:24)
  10. ოქროს ფოთოლთა ლივლივი (3:02)
  11. ისევ მიყვარხარ (1:40)
  12. ღამე მშვიდობისა (3:19)
  13. ასე წახვედი (3:29)
  14. ოღონდ შენ ნუ დამივიწყებ (3:35)
  15. მიყვარხარ (1:58)
  16. მე ვიპოვი (3:05)

შემადგენლობა:

  • ლევან ქუმსიაშვილი – ვოკალი, გიტარა
  • გოგიტა მაისურაძე – კლავიშები, სხვადასხვა ინსტრუმენტები
  • მურმან ლომიძე (?) – დასარტყამი ინსტრუმენტები

ვინც ოთხმოცდაათიანებში ქართული მუსიკით ინტერესდებოდა, თბილისში ეხსომება იმდროინდელი „მთვარის კლუბი“, შემოქმედებითი გაერთიანება, სადაც სხვებთან ერთად შედიოდნენ ახლადჩამოყალიბებული „33ა“, „ზუმბა“, „ინსაითი“, „აუთსაიდერი“ და თვითონ ჯგუფი „მთვარის კლუბი“. ამ ბენდს, ოთხმოცდაათიანების დასაწყისში ფეხის ადგმის შემდეგ მეტ-ნაკლები აქტიურობის რამდენიმე ფაზა ჰქონდა. თავიდან მათ დაიწყეს როგორც გოთიკური როკით შთაგონებულმა პოსტ-პანკ ბენდმა, მაგრამ სხვებისგან მათ მაინც გამოარჩევდათ თავიანთი რბილი მელოდიურობა. სამწუხაროდ, „მთვარის კლუბისიმდროინდელი ჩანაწერები თითქმის არ შემორჩენილა, მათი 2004-05 წლებში ჩაწერილი ჩანაწერი კი პოპ ნიუანსებით გამდიდრებულ საინტერსო ინდი-როკს შეიცავს.

ალბომის საუნდი ჯგუფის დიდი ხნის ლიდერის, ლევან ქუმსიაშვილის ნახევრადაკუსტიკურ გიტარას ეფუძნება, თუმცა გოგიტა მაისურაძე ბევრ სიმღერაში სხვადასხვა ინსტრუმენტებზე ძალიან ლამაზ ფონს ჰქმნის. ამ 16 მსუბუქ სიმღერაში მსმენელი ძალიან მრავალფეროვან გავლენებს დაიჭერს, The Cure-ს ნაკლებად პირქუში მომენტებიდან „მთვარის კლუბის“ ადრეული წლებიდან გამოყოლილ სიმღერებში) დინამიკურ, რიტმულ jangle როკამდე (წარმოიდგინეთ აკუსტიკური Prefab Sprout / The Smiths). ზოგჯერ კი მუსიკას ფრანგული შანსონის და ბრაზილიური მუსიკის მელოდიზმის ოდნავი გავლენა ეტყობა. ზუსტად სადაც ყველაზე ლამაზი მელოდიებია, იქ აღწევს ალბომი თავის მწვერვალებს. ასეთი კი აქ მრავლადაა – „მე გაზაფხულზე გეპატიჟებით“, საოცარი „პატარა პირიმზე“, იდილიური „ოქროს ფოთოლთა ლივლივი“, რომანტიკული „მე ვიპოვი“ და „ოცნება ზღვების“… მუქი „ფრთებს“, „მგელს“ (ძალიან ძლიერი რამეა!) და „მომეცი ფიცი“ ალბომს საჭირო კონტრასტულობას უნარჩუნებს.

საბოლოოდ, ალბომის მთავარი ღირებულება მისი სილამაზე და ემოციურობაა. რასაც აქ ბევრგან ეძლევა საშუალება, გაიშალოს. მართალია, ნამუშევარი ოდნავ არათანაბარია, მაგრამ „პატარა პირიმზის“-ნაირი სიმღერების წყალობით “მთვარის კლუბს” ეკუთვნის თავისი პატარა ნიშა ქართულ მუსიკაში, მითუმეტეს, რომ ასეთი ჟღერადობის ქართული ალბომი მე მეორე არ მახსენდება. თან ის მეტად და მეტად იხსენება ყოველი შემდეგი მოსმენისას, სადაც ამ თითქოსდა მარტივ ალბომში არანჟირების ბევრ ლამაზი დეტალი მზეურდება. ქართული ინდის მცირე კლასიკა? შეიძლება! კარგი იქნებოდა, ამ ალბომს შემდეგი რამდენიმე წლის პოპ-როკ მუსიკაზე მეტი გავლენა მოეხდინა. 8,5 / 10 და იმედი მაქვს, რომ ჯგუფის ახალ რეაქტივაციას ბოლოსდაბოლოს ამ ძალიან ხალასი ალბომის სტუდიური გაგრძელებაც მოჰყვება.

P.S. დიდი მადლობა ლაშა გაბუნიას და ვახო მეზურნიშვილს ამ ალბომის მოწოდებისათვის.

————————————————————————————————————

People interested in Georgian music during 90s should remember “Mtvaris Klubi” (Georgian for “Lunar Club”), a creative consortium in Tbilisi featuring, among others “33a”, “Zumba”, “Insight”, “Outsider” and “Mtvaris Klubi” band itself.  This band had had a number of phases of relative activity. They started out playing gothic rock-influenced post-punk, but almost nothing survived from that period. Their only album recorded in 2004-05, contains pop hook-laden interesting indie rock instead.

The album sound is based on the semi-acoustic guitar of Levan Kumsiashvili, a long-time band leader, although Gogita Maisuradze’s multiinstrumentalism provides a versatile and beautiful background on many songs. Listener could find many various influences on these 16 songs, from The Cures lighter moments (a leftover from the early days) to dynamic, rhythmic jangle rock (imagine a more acoustic Prefab Sprout / The Smiths). Sometimes a passing melodic touch of French chanson and Brazilian music can also be felt.

So wherever there are the most beautiful melodies, that’s where the album strikes best, and there they are aplenty – title song “Me Gazapkhulze Gepatizhebit” [1], amazing “Patara Pirimze” [7], idyllic “Oqros Potolta Livlivi” [10], romantic “Otsneba Zgvebis” [5] and “Me Vipovi” [16]. Darker songs like “Prtebs” [8], “Mometsi Pitsi” [9] and “Mgels” (extremely strong!) [6] keep the needed contrast.

To sum it up, the album’s greatest value lies in the beauty and emotions within that is able to blossom here on many occasions. Wholly, the work might be a bit unequal, but thanks to songs like “Patara Pirimze”, album really deserves its own small niche in Georgian music, more so when I cannot really recall anything Georgian sounding close to this. Plus, this album is a huge grower, with small nuances getting discovered by every successive listen. So, a minor Georgian indie classic? May well be! I’d would have been nice if it had more influence on Georgian pop-rock music of a few subsequent years. 8,5 / 10 and I hope that yet another reactivation of Mtvaris Klubi can finally spawn a follow-up to this very lovely recording.

P.S. I’d like to thank Lasha Gabunia and Vakho Mezurnishvili very much for providing this recording.

გადმოსაწერი ბმული / download link: Mtvaris Klubi – Me Gazapkhulze Gepatizhebit (2005)

რევიუ #78: ა. კილაძის ჯაზ-ნონეტი – EP (1973)

cover

psychedelic rock, folk-rock, vocal jazz

ტრეკლისტი:

  1. ლაშქრული (2:55)
  2. მზე (2:38)
  3. ჩემი ცხენი (1:45)
  4. გურული (3:07)

შემადგენლობა:

  • ალექსანდრე კილაძე – ხელმძღვანელი
  • ?

ახლა მინდა ერთი ჩანაწერი წარმოგიდგინოთ, რომელზეც არც მე ვიცი დიდად რამე. ალექსანდრე კილაძეს ქართული ფოლკლორისა და მრავალხმიანობის ჯაზ-კონტექსტთან ადაპტირების ძალზედ დიდი სტაჟი აქვს. ვინც მის შემოქმედებას იცნობს, უმეტესობას მისი “ჯაზ-ქორალი“ ჰყავს მოსმენილი, რომელმაც ოთხმოციანების არა მხოლოდ საბჭოთა კავშირში მოიპოვა პოპულარულობა, არამედ აქტიურად გასტროლირებდა საზღვარგარეთაც. ამ ბენდზე შემდეგში ვისაუბრებთ, მაგრამ რაც კიდევ უფრო საინტერესოა, კილაძემ ამ ტიპის ექსპერიმენტები სამოცდაათიანების დასაწყისში დაიწყო. ჰოდა მისი “ჯაზ-ნონეტის“მინიონი (EP), რომელიც 1972 წლით თარიღდება, შეიცავს დაახლოებით იმ ინგრედიენტებს, რომელმაც „ჯაზ-ქორალი“ 15 წლის შემდეგ გახადა პოპულარული.

თარიღის გარდა ამ ე,წ, flexi-ს (ელასტიური, „ცელოფნის’ ფირფიტა“) შესახებ არაფერი ვიცი – ის გამორჩენილია საბჭოთა ლეიბლ „მელოდიას“ ყველაზე ფართო რეტროსპექტულ კატალოგებშიც, ინტერნეტში კი ვერბალური ინფორმაცია არის 0. მუსიკას რაც შეეხება, წარმოდგენილი 4 სიმღერა დახვეწილი პოლიფონიის და ფოლკ-იმპროვიზების აკომპანემენტად იმ დროისთვის ტიპიურ როკ-ინსტრუმენტებს იყენებს – ასე რომ, აქ ჯაზზე მეტად ფსიქოდელიური-როკ მუხტი იგრძნობა და შედეგი, ნებსით თუ უნებლიედ, ძალიან საინტერესოა. ჟღერადობა იმ პერიოდის ქართული ჯგუფების მსგავსია („ლალე“ „ოროველა“, „ციცინათელა“, „აისი“), მაგრამ საბოლოო ჯამში მათზე გაცილებით მეტად ჩამოყალიბებული და ფოკუსირებული. ის უკვე მოასწავებს იმ ჯაზ-როკ ექსპერიმენტებს, რასაც 75-მა სულ რამდენიმე წელიწადში მიჰყო ხელი.

ამრიგად, მიუხედავად იმისა, რომ ისტორიამ ეს რელიზი საგულდაგულოდ გადამალა, შეგვიძლია ვივარაუდოთ, რომ მან საკმაო გავლენა მოახდინა შემდეგ რამდენიმე წელიწადში ქართული ჯაზ-როკ ესთეტიკის განვითარებაზე (მაგ. „აისი“ აშკარად ‘ჯაზ-ნონეტს“ დაესესხა ქალთა პოლიფონიის იდეას). ამას გარდა, ეს იმ პერიოდის ერთ-ერთი ფსიქოდელიზებული მუსიკის ერთ-ერთი საუკეთესო ნიმუშია, ასე რომ ჩემგან ამ დაკარგულ განძს, პირადი ბონუსის გათვალისწინებით, 8,5 / 10. ამ ოთხიდან ორი სიმღერა („მზე“, „გურული“) “ჯაზ-ქორალის” 1986 წლის ალბომისთვის თავიდან დამუშავდა.

————————————————————————————————————

Now I’d like to present a recording I myself know very little of. Alexander Kiladze has a long experience of adapting the Georgian folklore and polyphony to jazz-context. Most of people acquainted with his music have merely heard his “Jazz Choral”, band that not only attained popularity in USSR, but also actively toured abroad in late eighties. We are going to talk about it someday soon, but what’s more interesting, Kiladze started his experiment in the early seventies. So a flexi EP, released by his “Jazz Nonet” in 1972, is made up of similar ingredients that made “Jazz Choral” so popular 15 years later.

Besides the date of release, I know nothing about this EP. It is somehow omitted from the most comprehensive retrospective “Melodya” catalogs and there is zero verbal info in internet. Concerning the music, the 4 songs presented on the EP make use of rock music instruments typical of that time and place as the accompaniment to the very exquisite polyphony and folk-improvisations. So here it all gives out more a psychedelic folk-rock than a jazz vibe, and the result, whether intended or not, is very interesting. The sound is reminiscent of other Georgian bands of that period (“Lale”, “Orovela”. “Tsitsinatela”, “Aisi”), but it’s overall much more formed and focused compared to their peers, forewarning the folk / jazz-rock experiments 75 would commence in just a couple of years.

So despite this release having been thoroughly hid by history, we can speculate that it exerted quite an influence on the development of Georgian jazz-rock aesthetics for some years to come (for example “Aisi” most likely borrowed the idea of female polyphony from them). Besides, this EP is one of the best examples of Georgian psychedelized music of that period, so this lost gem, considering a small personal bonus, gets 8,5 / 10 from me. Two of these four songs were subsequently reworked for Jazz Choral’s album from 1986.

გადმოსაწერი ბმული / download link: Alexander Kiladze Jazz Nonet – EP (1972)

რევიუ #77: Adramalech – Drawing The Nature (2011)

Front

atmospheric black metal, dark ambient

ტრეკლისტი:

  1. Drawing Part I (1:11)
  2. Drawing Part II (5:41)
  3. Drawing Part III (8:10)
  4. Drawing Part IV (6:00)
  5. Drawing Part V (5:37)
  6. Drawing Part VI (5:42)
  7. Drawing Part VII (1:50)

შემადგენლობა:

  • Omega – გიტარა, კლავიშები
  • Frantic – ბას-გიტარა

Black metalთან ასოცირებული მუსიკოსების ტრადიციული არაკომერციულობისა და ანონიმურობის კარგად მოგეხსენებათ, მაგრამ ეს ყველაფერი განსაკუთრებით სჩანს ამ განხრის ელექტრონულ / ამბიენტ ჰოუმ-პროექტებში, სადაც დისკოგრაფიები ვრცელია, მუსიკოსი კი – უცნობი. Dungeons & Dragons-ის ერთ-ერთი პერსონაჟისაგან ნასესხები სახელით, Adramalech მათ რიგს მიეკუთვნება. პროექტის წარმოდგენილი მუსიკა ძირითადად მჭახე, ძალზედ მელანქოლიური ბლექ-მეტალის და ელექტრონული ნიუანსების ნაზავია სხვადასხვა შეფარდებებით; მათ ჩანაწერებში კი ყველასგან ერთი ალბომი გამოირჩევა, რომელიც ამ ორკაციანი ბენდის მუსიკის ესთეტიკას ყველაზე სრულად და დახვეწილად გადმოსცემს.

Drawing The Nature მთლიანად ინსტრუმენტული, შვიდნაწილიანი ალბომია. ნახსენები მუსიკალური კომპონენტები აქ გაძლიერებულია ლამაზი, სუსხიანი ატმოსფერულობით. ინტენსიურ მომენტებშიც კი, ამ ალბომის ბლექ-მეტალი დაფუძნებულია მოკლე, განმეორებად მელოდიურ მოტივებზე; ზოგჯერ კი ეს მასიური, მაგრამ მაინც რბილი რიფები ეფლობა გამყინავ, რევერბერაციულ თოვლში. ეს განსაკუთრებით კარგად სჩანს მესამე და მეოთხე ნაწილებში – აქ აღწევს ალბომი ემოციურ პიკს. დანარჩენი ნაწილები (მეექვსეს გარდა) ალბათ საუკეთესო ამბიენტური მომენტებია ბენდის შემოქმედებაში. ისინი კარგად ავსებენ ალბომის მიერ დახატულ. მძინარე ზამთრის ბუნების მონოლითურ სურათს.

ჩემი აზრით, ალბომი მსგავსი მუსიკის მსმენელებს ძალიან მოეწონებათ – რეკომენდებულია როგორც Burzum-ის ამბიენტ / ბლექ-მეტალ ალბომების მოყვარულთათვის, ასევე მაგალითად, Alcest-ის სენტიმენტალური მელანქოლიის დამფასებლებისთვის. მუსიკა მთლიანად მინორშია გადაწყვეტილი, მაგრამ მისი მსუბუქი ატმოსფერულობა საშუალებას მოგცემთ, დიდად არ დაითრგუნოთ. ვისაც კი ბლექ-მეტალი სპეციფიკური ვოკალის გამო არ გიყვართ, აქ ეს პრობლემა საერთოდ არ არის. 2012 წელს ამ პროექტი შეჩერდა და მისმა წევრებმა წამოიწყეს ახალი, ამჯერად post-metal ბენდი Give That Man A Report.

7,5 / 10.

 ————————————————————————————————————

Non-commercial approach of black metal musicians is well known, however this is best felt in their electronic / ambient home-projects, with extensive discographies and almost nothing known about the people behind. With the name borrowed from Dungeons & Dragons video game, Adramalech belongs to this kind of bands. Their music is mostly a mix of raw, utterly melancholic black metal and electronic nuances in various ratios – but still there’s one album in their recorded output that most fully and exquisitely showcases the aesthetics of this two-man band.

Drawing The Nature is a fully instrumental, seven-part album. The aforementioned musical elements are augmented with the beautiful, frosty atmosphere. Even in its most intense, the album’s black metal is founded on repetitive melodic motives; and at times, these massive but still soft riffs are drowned into freezing, reverberative snow. This is best heard in Part III and IV, which constitutes album’s emotional peak. Other parts (besides Part VI) could be the best ambient moments overall in the band’s music – they fill in the album’s monolithic picture of sleeping winter nature.

I think lovers of this particular brand of music will like it much – it’s recommended to everybody who appreciates Burzum’s ambient/black-metal, Alcest’s sentimental melancholy or everything in between. Album is all in minor, but the soaring atmosphere won’t let you get depressed. If you dislike black metal for its specific vocals, there’s no problem with it here. 2012 this project was put on hold as the members turned their attention to a new post-metal band, Give That Man A Report.

7,5 / 10.

გადმოსაწერი ბმული / download link: Adramalech – Drawing The Nature (2011)

რევიუ #76: New Discipline – ND Live! In Regensburg (1994)

nd

progressive rock, jam band, new wave

ტრეკლისტი:

  1. Intro (8:12)
  2. Fascination (7:13)
  3. Our Story (6:44)
  4. Dancing On The Leaf (4:37)
  5. Город Золотой (3:38)
  6. Walking Down (4:47)
  7. Cage (4:37)
  8. A Mob Of Crazy Butchers (7:38)
  9. Between The Sky And The Land (5:44)
  10. Jam (1:28)
  11. Sometimes (6:00)

შემადგენლობა:

  • სერგეი დავიდოვი – ვოკალი, გიტარა, კლავიშები
  • იური მაკაროვი – ვოკალი, ვიოლინო
  • ნუგზარ ფანცულაია – გიტარა
  • ვადიმ ჩერნიშევი – ბასი
  • რობერტ ნერსესოვი – კლავიშები
  • ალექს გეგეშვილი – საქსოფონი
  • ედო დავიდოვი – დასარტყამი ინსტრუმენტები
  • დათო ადუაშვილი – პერკუსია
  • დიმა დემჩინსკი – ტექსტები

საქართველოში მოღვაწე რუსულენოვან ალტერნატიულ მუსიკოსებზე ძალიან ცოტაა ცნობილი, არადა მათ ოთხმოციანებში რამდენიმე ამბიციური პროექტი ჩამოაყალიბეს. მაგალითად, ჰარდ-როკულმა Капкан-მა თავისი ისტორიის მანძილზე (1978-1989) ერთი ალბომი და ბევრი საარქივო ჩანაწერი დატოვა; Или (1983-1993) კი, ქრონოლოგიურად, ალბათ პირველი ქართული post-punk / art-punk ჯგუფი იყო, საკმაოდ ვრცელი დისკოგრაფიით.

New Discipline-ც ოთხმოციანების ბოლოს, რუსულ სექტორში ჩამოყალიბდა. Или-სთან ამ ბენდს გიტარისტი ნუგზარ ფანცულაია ანათესავებს. მათ მიერ დატოვებული მუსიკალური მასალა თვისობრივად საკმაოდ განსხვავდება იმისგან, რაც მაშინ ქართულ ალტერნატიულ სცენაზე ხდებოდა. 1991-ში მათ ჩაწერეს ძალიან ხანგძლივი ალბომი Never Try, სადაც ყველაფერი ინგლისურადაა ნამღერი, მუსიკა კი ლავირებს Или-ს გარაჟულ art-punk-სა და რიტმულ, სინთეზატორულ new wave-ს შორის.

მათი მეორე ალბომი კი გერმანიაში, 1994 წლის 26 ნოემბერს, ქალაქ რეგენსბურგში გამართული კონცერტის დროს ჩაიწერა (სხვათაშორის, იმ პერიოდში სხვა ქართულმა ჯგუფებმაც სცადეს გერმანიაში თავიანთი მუსიკის გატანა – მაგ. Soft Eject, Adio). არაა გასაკვირი, რომ ევროპაში ჩაწერილი საკონცერტო ალბომის ხარისხი ერთიორად სჯობს მათ წინა „ქართულ“ სტუდიურ ალბომს. მუსიკალური გეზიც შეცვლილია – new wave ექსპრესიას ამჯერად არა პოსტ-პანკი, არამედ jamming-ზე და groove-ებზე დაფუძნებული, ფანკნარევი პროგ-როკი ეთავსება.

Аквариум-ის ცნობილი სიმღერის კონტექსტიდან ამოვარდნილი ქავერის გარდა, მთელი ალბომი ამ ზემოთნახსენებ მუსიკალურ ფასეულობებს ატარებს. მიუხედავად იმისა, რომ ტრეკლისტში არ არის გამოკვეთილი highlight-ი, ალბომის მსუბუქი, განმეორებადი groove-ების წყალობით ალბომი სოლიდურად და საინტერესოდ ისმინება. კიდევ ერთი პლუსია ორიგინალური ჟღერადობა, რომელსაც პროგ-როკის მასშტაბით ძნელია, ანალოგი მოუძებნო: დაახლოებით წარმოიდგინეთ Talking Heads-ის რიტმულობას და სიმღერის მანერას + Phish-ის იმპროვიზაციული დრაივი. საერთო ჯამში, ალბომის მუსიკა ინსტრუმენტული სექციების დროსაა უფრო შთამბეჭდავი. ამ ყველაფრის და მცირე პერსონალური ბონუსის გათვალისწინებით, ამ ალბომს ჩემგან 7,5 / 10. დღესდღეობით ჯგუფის წევრების დიდი ნაწილი საზღვარგარეთ, ევროპაში ცხოვრობს და მოღვაწეობს.

 ————————————————————————————————————

There is really little info about Russian-speaking musicians of the Georgian alternative music scene, although they were responsible for some quite ambitious projects in the eighties. For example, hard-rocking Kapkan left an album and a very extensive archival recorded catalogue throughout their existence (1978-1989); and Ili (1983-1993) is perhaps chronologically first Georgian post-punk / art-punk band, that recorded quite an extensive discography. 

New Discipline, established in the late eighties, related with Ili by the guitar player, Nugzar Pantsulaia, was yet another band from the “Russian sector”. Their recorded output was a bit apart from what was happening on Georgian alternative scene at that moment – they recorded their first. very long. album “Never Try”, entirely sung in English, that stood in-between Ili’s garage art-punk and rhythmic, synth-driven new wave.

Their second album was recorded on November 26, 1994, during the concert in Regensburg, Germany. (Btw, a couple of other Georgian bands also tried to export their music to Germany at those times – e.g. Soft Eject, Adio). No surprise that this live album sounds indefinitely better than their “Georgian” studio recording of back then – anyways, musical direction also took an interesting twist: now instead of post-punk, the new wave sensibilities were augmented by jam and groove-based progressive rock with some funk influences.

Besides quite out-of-context cover of Akvarium’s famous hit, the entire album conveys the aforementioned values. Although the tracklist doesn’t feature a distinct highlight, album’s light, repetitive grooves make it solid and very pleasant to listen. The original sound is a very big plus too – you cannot easily find a close analog, as it sits somewhere between Talking Heads’ rhythmic approach and Phish’s jamming excursiveness. Overall, album is more impressive during its instrumental sections.

So, “ND Live! In Regensburg” is an album of its own kind. Considering all this and a slight personal bonus, it gets 7,5 / 10 from me. Now most of the people involved with this album live in Western Europe, some still working in the music field.

გადმოსაწერი ბმული / download link: New Discipline – ND! Live In Regensburg (1994)

რევიუ #75: 75 – ვარსკვლავთცვენა (1982)

cover

pop / rock

ტრეკლისტი:

  1. ვარკვლავთცვენა / Starfall (4:56)
  2. თეთრი ღამე / Bright Night (2:25)
  3. ფოთოლცვენა / Falling Leaves (3:12)
  4. ლიანები / At The Seaside (3:39)
  5. ციხისძირი / Tsikhisdziri (4:04)
  6. არა (აღარ გამებუტო) / Don’t Be Angry (2:37)
  7. პირველი სიყვარული / First Love (2:56)
  8. ბაკურიანი / Bakuriani (3:25)
  9. სადღაც / Somewhere (2:07)
  10. ტირიფები / Willows (4:29)
  11. იმპროვიზაცია / Impromptu (1:31)
  12. გულმართალი კაცი მიყვარს / My Song (2:15)

შემადგენლობა (სოლისტები):

  • თეიმურაზ რევაზიშვილი (1, 4, 6)
  • ბესიკ კალანდაძე (2, 5 10, 11)
  • კობა ბეჟიტაშვილი (3, 7)
  • უჩა კორძაია (8)
  • ნუგზარ ერგემლიძე (9)
  • რობერტ ბარძიმაშვილი (12)

ბლოგის არსებობის მანძილზე პირველად ვუთხმობ ერთსადაიმავე ბენდს მეორე განხილვას; მაგრამ ახედეთ რევიუს ნომერს და მიხვდებით, რომ სხვანაირად ვერც იქნებოდა. სამოცდაათიანების ბოლოს 75-ში დიდი ცვლილებები მოხდა – შეიცვალა ბევრი წევრი, მოვიდნენ ახლები. გადამწყვეტი მომენტი ჯგუფში ბესო კალანდაძისა და თემურ რევაზიშვილის მოსვლა იყო, რომელთა ვოკალურ მანერასაც ნელ-ნელა ჯგუფის მუსიკა დაექვემდებარა. ასე რომ, ოთხმოციანების დასაწყისში ფოლკლორზე დაფუძნებული ეს ჯაზ-როკ კოლექტივი მელოდიურ, თანდთანობით სასიმღერო პოპ-როკ ჯგუფად გადაიქცა.

საკონცერტო ალბომი „ვარკვლავთცვენა“ 1982 წელსაა ჩაწერილი. როგორც ამბობენ ესაა მთლიანი კონცერტის პირველი, ოფიციალური ნაწილი. მეორე ნაწილში როგორც წესი, უფრო გამომწვევი, ცენზურასთან მეტად კონფრონტაციული მუსიკა შესრულდა; პირველი ნაწილი კი  უფრო მსუბუქ მუსიკას დაეთმო. ამ ყველაფრის მიუხედავად, ეს ალბომი საბჭოთა დროის ქართული როკის ერთ-ერთი მწვერვალია – უბრალოდ ძალიან ძლიერი სასიმღერო მასალის გამო. მართლაც, ალბომში მოთავსებული 12 ნაწარმოებიდან უმეტესობა ქართული სიმღერის ოქროს ფონდშია შესატანი. ბევრი მათგანი ხალხში დღესაც ძალიან პოპულარულია („პირველი სიყვარული“, „ლიანები“, „ტირიფები“) ან მომდევნო დეკადებში ძალიან ბევრჯერ გადამღერებულა („ციხისძირი“, „გულმართალი კაცი მიყვარს“, „თეთრი ღამე“). ნაკლებად ცნობილ სიმღერებს შორის კი შეხვდებით ულამაზეს „არა (აღარ გამებუტო)“-ს და ოთარ რამიშვილის „ექსპრომტს“.

ვისაც ჯერ ეს სიმღერები არ მოგისმენიათ, გეტყვით, რომ ალბომის პოპ-როკს ეპიზოდურად ერწყმის სხვადასხვა ნიუანსები. განყენებულ, მაღალი რეგისტრის სინთეზატორებს და მომენტებში Pink Floyd-ის სტილის გიტარებს მსუბუქი space ელემენტი შემოაქვთ. მომენტებში ისმის ფანკი და დისკოც, მაგრამ ჯგუფისთვის მახასიათებელი ჩასაბერების ძლიერი სექციიდან მხოლოდ მცირე კვალია დარჩენილი.

საბოლოოდ, ალბომის კომპოზიტორთა (ძირითადად ზურა მანაგაძე და ნუგზარ ერგემლიძე, რომელთაც ალბათ თავიანთი საუკეთესო სიმღერები ამ ალბომითვის დაწერეს) და ბრწყინვალე ვოკალური შესრულების წყალობით მივიღეთ ქართული პოპ-როკითვის კლასიკური ჩანაწერი. ალბომი იდეალური არაა (არის ერთი სუსტი „ბაკურიანი“ და რამდენიმე საშუალო სიმღერა), მაგრამ ეს ადვილად იყლაპება სხვა ღირსებათა ფონზე.

ასე რომ, პერსონალური ბონუსის გათვალისწინებით, ალბომს ჩემგან 9,5 / 10. აუცილებლად მოსასმენია!

 ————————————————————————————————————

It’s the first time I ever dedicate the second review to the same band throughout the blog; but if you notice the review number you’ll see it just couldn’t be otherwise. 75 underwent many changes in the late seventies. Many early members left while others came in. Still, the crucial point was the arrival of Beso Kalandadze and Temur Revazishvili who conformed the band’s music under their own vocal style. So, in early eighties, once a folk-influenced jazz-rock collective slowly morphed to a catchy pop/rock band.

Starfall, a live album, was recorded in 1982 and contains the first, official section of the concert. Band would mainly dedicate the second section to more provocative music which used to confront censorship in some way, but the first half was mainly represented by lighter music. Despite all that, the brilliant songwriting makes this album a pinnacle of Soviet Georgian rock music. In fact, out of 12 songs presented here, most should be inducted to the golden book of Georgian song. Many of them are still hugely popular among people (“Pirveli Siyvaruli” [7], “Lianebi” [4], “Tirifebi” [10]) or have been performed in the numerous new versions (“Tsikhisdziri” [5], “Gulmartali Kaci Miyvars” [12], “Tetri Game [2]). Even the lesser-known songs contain brilliant “Ara (Agar Gamebuto) [6] and “Impromptu” [11].

For whom still haven’t heard those songs, I’d describe this album as pop/rock with various episodic nuances and spices. High-pitched, detached synthesizer sound and Pink Floyd-oriented guitar work instills a light spacey component; there is some disco and funk here and there (a characteristic of Georgian music from that period), but there are only a few detectable traces of the band’s once-mighty brass section.

So, thanks to songwriters’ excellence (Zura Managadze and Nugzar Ergemlidze might have composed all of their best songs just for this album) and nearly impeccable vocal performances this album ranks as a Georgian pop/rock classic. Although album is not ideal (there’s the weak “Bakuriani” [8] and a couple of average songs), but these few drawbacks can be swallowed safely next to the great merits of this recording. 

That means, considering a personal bonus, this album gets 9,5 / 10. A must-have for ones even remotely interested in Georgian rock music.

გადმოსაწერი ბმული / download link: 75 – Starfall (1982)