რევიუ #85: ეთერ იოსებიძე – ეთერ იოსებიძე (2008, 80-იანების ჩანაწერები)

eteriosebidze

pop

ტრეკლისტი:

  1. მე მოვალ შენთან (3:47)
  2. უნდა გითხრა* (5:12)
  3. 1+1 (4:00)
  4. ჯარისკაცები (3:14)
  5. ო, როგორ გითხრა (3:07)
  6. ვინ იცის (2:56)
  7. ბილიკი მღერის (3:47)
  8. მონატრება (4:27)
  9. სიმღერა თბილისზე (4:04)
  10. გელოდი (3:36)
  11. არ შემეკითხო (2:19)
  12. ვედრება (ისევ აპრილი დგება) (3:11)
  13. თოვლი მოსულა (2:53)
  14. სალაღობო (1:26)
  15. სიყვარული ყველას უნდა (2:06)
  16. მე მოვალ შენთან (4:11)

* – ეს სიმღერა უკეთესი ხარისხით მოცემულია 1991 წლის კომპილაციაზე, რომელსაც ასევე გთავაზობთ.

შემადგენლობა:

  • ეთერ იოსებიძე – ვოკალი, ფორტეპიანო
  • ნიკა დოლენჯაშვილი – ვოკალი (8, 13)
  • დავით ტურიაშვილი – ვოკალი (3, 6)
  • ნათელა იოსებიძე – ვოკალი (7)
  • საქართველოს სახელმწიფო ტელე-რადიო სიმფონიური საესტრადო ორკესტრი.

როდესაც ქვეყანა ტერიტორიულად პატარაა, მუსიკალური ინდუსტრია ბოლომდე არაა გამართული და მუსიკის გაშუქებაც იდეალურად არ ხდება, ეს მის ესტრადაზეც აისახება. საბჭოთა დროის ქართული ესტრადა გაჯერებული იყო პოპულარული შემსრულებლებით – ასეთი კონკურენციის გამო ხშირად ძალიან ნიჭიერი მომღერლები შედარებით ჩრდილში რჩებოდნენ. ვინაიდან მაშინ ჩამწერი ინდუსტრია ძირითადად უკვე პოპულარულ მომღერლებზე აკეთებდა აქცენტს, ახალმოსულებს ძალიან უჭირდათ ამ „ელიტაში“ შეჭრა.

ეთერ იოსებიძის სახელი და გვარი ბევრისთვის, განსაკუთრებით ახალი თაობისთვის, ნაკლებად იქნება ცნობილი, მაგრამ ქართული პოპ-ესტრადის მცოდნეთათვის ის ძალიან ბევრს ნიშნავს. ცნობისათვის „იმღერე რამე“-ს საუკეთესო ვერსია, რომელიც კ/ფ „მხიარულ რომანშია” გამოყენებული, იოსებიძის ნამღერია – სამწუხაროდ ფილმის მემონტაჟის სულელური გადაწყვეტილებით, სიმღერა ფილმში შუაზე წყდება და აუდიოს ორიგინალი იმის შემდეგ ალბათ აღარავის მოუსმენია.

მისი კარიერა სამოცდაათიანების დასაწყისში დაიწყო, როდესაც მან ტელეფესტივალ „ალო, ჩვენ ვეძებთ ტალანტებს“-ში გაიმარჯვა. მომდევნო ათწლეულში ის პერიოდულად გამოდიოდა კონცერტებით, მაგრამ 1989 წელს მისი ადრეული გარდაცვალების შემდეგ მისი სიმღერების მხოლოდ მხოლოდ იქით-აქეთ გაბნეული ჩანაწერები შემორჩა, საიდანაც რამდენიმე 1991 წელს ვინილზე გამოვიდა.

საბედნიეროდ, 2008 წელს, მცირე ტირაჟით, მაგრამ მაინც გამოვიდა მისი სიმღერების დისკი. რომელმაც ნათლად ცხადჰყო იოსებიძის დიდი საშემსრულებლო და პოპ-კომპოზიციის ტალანტი. დისკზე ძირითადად განთავსებულია ოთხმოციანებში, სხვადასხვა დროს, ძირითადად კონცერტებზე ჩაწერილი მასალა, ძირითადად ორკესტრული აკომპანემენტით. ამ 15 სიმღერიდან რამდენიმე („უნდა გითხრა“, „1+1“, „ვინ იცის“, „მონატრება“) ბრაზილიური ჯაზის ოდნავი გავლენის მატარებელი, ლამაზი პოპ-სიმღერაა; ზოგიერთი („მე მოვალ შენთან“, „ჯარისკაცები“ „ბილიკი მღერის“) ნელი, ემოციური ბალადაა; 2-3 სიმღერას კი იოსებიძე ფორტეპიანოზე ასრულებს და საოცარია, როგორ საინტერესო ხდება ქალაქური მუსიკა მისი ფერადი ტემპერამენტის წყალობით; „ვედრება (ადამიანი)“ კი თავისუფლად დაუდგება გვერდზე ინოლა გურგულიას ყველაზე სულში ჩამწვდომ, გულწრფელ სიმღერებს.

არის რამდენიმე ნაკლებად შთამბეჭდავი სიმღერაც, მაგრამ ნათელია, რომ ამ დისკის დიდი ნაწილი იმდროინდელი საესტრადო პოპ-მუსიკის მწვერვალებს შორისაა. გასაგები მიზეზების გამო, კრებული არაა სრულად ინტეგრირებული, მაგრამ სამაგიეროდ წარმოგვიდგენს ეთერ იოსებიძის მუსიკის ძალზედ მრავალფეროვან პალიტრას და თან შემდგენლებმა დავიწყებას გამოსტაცეს ქართული პოპ-მუსიკის ბევრი ულამაზესი მომენტი. ამ ყველაფრის საერთო მნიშვნელობის გამო, ჩემგან ამ დისკს 8,5 / 10 და იმედია ოდესმე ტელევიზიის ან რომელიმე სხვა არქივიდან კიდევ ამოტივტივდება მისი სხვა, გამოუქვეყნებელი სიმღერები.

P.S.

ამ დისკთან ერთად გთავაზობთ ეთერ იოსებიძის 1991 წელს გამოსულ კრებულს, სადაც ამ დისკის რამდენიმე სიმღერა შედის. ჩანაწერს ვინილის წკაპები ახლავს, მაგრამ გაცილებით ხალასი ხმა და ნაკლები შიშინი, ვიდრე СD-სთვის გაციფრულებულ, მოძველებულ მასტერ-ლენტებს.

————————————————————————————————————

When a country’s territory is small, music industry is not completely developed and music exposure is not ideal, pop music is also affected. Georgian variety scene of Soviet times was saturated by popular singers – this competition put many talented performers in the shadow, and because recording industry put its accent on already popular singers, it was almost impossible for newcomers to break into this “elite”.

Name of Eter Iosebidze will not be known to many, especially younger generation, but it will surely mean much to Georgian pop connoisseurs. For inquiry, the best ever version of “Imgere Rame”, one of the most popular Georgian songs ever, used in “Mkhiaruli Romani (Joyful Romance)” movie, was sung by Iosebidze – unfortunately, but movie editor’s stupid decision, the song is cut in half and the soundtrack master tape has then been forever lost.

Her career effectively started when she wan a talent contest (a Soviet “X-Factor” analogue) in early 70s. She used to give periodic concerts in the following decade, but after her untimely death from cancer in 1989, all she left music-wise was scattered live recordings, a few from which were compiled on a memorial vinyl in 1991.

Fortunately, 2008 saw the release a limited-copy album of her songs that elucidated her great talent both as a performer and a pop-songwriter. The CD mostly features live material recorded at various times during the 80s, often with accompanying orchestra. Some from these 15 songs (“Unda Gitkhra [2], “1+1 [3], “Vin Itsis [6], “Monatreba [8]) are pretty pop songs bearing a slight Brazilian jazz influence; some (“Me Moval Shentan [1,15], “Jariskatsebi [4], “Biliki Mgeris [7]) are slow, emotional ballads and some of the songs are sung by Iosebidze accompanying herself with just a piano and it’s amazing how interesting the urban music becomes thanks to her colourful temperament. “Vedreba [12] can be put beside Inola Gurgulia’s most touching, heartfelt songs.

There are a couple of less impressive moments too, but it’s clear that most of what is featured on this CD is among the peaks of Georgian pop music of those times. For understandable reasons, the compilation is not completely integrated, but it presents us the extremely versatile palette of Eter Iosebidze’s music, with compilers having been successful to rescue Georgian pop’s some of the most beautiful moments from complete oblivion. Considering all this, I give 8,5 / 10 to this eponymous CD and I stil l hold hope that there are more of her unreleased songs yet to be found in State TV or other archives.

P.S.

I’m also offering the 1991 compilation I mentioned. It features number of songs also found on this CD. Vinyl has its characteristic clicks, but sound is fresher and features less hiss than CD material digitized from master tapes that got quite old in the meantime.

გადმოსაწერი ბმული / download link 1: Eter Iosebidze – Eter Iosebidze (2008)

გადმოსაწერი ბმული / download link 2: Eter Iosebidze – Eter Iosebidze (1991)

რევიუ #84: ჭაბუკა ამირანაშვილი – ანატონია (2007)

Cover

new age, ECM-type jazz

ტრეკლისტი:

  1. ანატონია (16:00)
  2. სინთეზია (10:34)
  3. კენჭები (1:54)
  4. მსუბუქი (11:16)
  5. ბაო-ბაო (4:39)
  6. მარტოპიანო (8:13)
  7. დასაწყისი (5:08)

შემადგენლობა:

  • ჭაბუკა ამირანაშვილი – ფორტეპიანო, სინთეზატორი
  • ?

ჭაბუკა ამირანაშვილის მუსიკა იმაზე ბევრად ხშირად გვსმენია, ვიდრე ჩვენ წარმოვიდგენთ. საუკუნის დასაწყისში, სუხიშვილების საცეკვაო პროგრამა უმეტესად მისი მუსიკით იყო გაფორმებული, ასე რომ ის „ხალხური საცეკვაოები“, რომელიც იმ პერიოდში ყოველი კუნჭულიდან გვესმოდა, სინამდვილეში ამირანაშვილის მუსიკა იყო. მისი რამდენიმე ფოლკლორული ნაწარმოები გამოყენებულია ჰოლივუდურ ფილმ Driven To Kill-ში; ფილმ „სვანი“-ს მის მიერ დაწერილი საუნდტრეკი კი, თუ არ ვცდები, ერთადერთი ქართული ფილმის საუნდტრეკია, რომელიც ფილმისაგან დამოუკიდებლად, CD-ზე გამოიცა.

ასევე, ოთხმოცდაათიანების დასაწყისში, როგორც საქსოფონისტმა, მან მონაწილეობა მიიღო ქართველი და ინგლისელი მუსიკოსების უნიკალურ ჯაზ-კოლაბორაციაში. ელექტრონული მუსიკით დაინტერესებამ კი ის ჯერ ამ სტილის ფოლკლორთან სინთეზამდე, შემდეგ კი new age ალბომის ჩაწერამდე მიიყვანა, რომელსაც „ანატონია“ დაარქვა და 2007 წელს გამოსცა.

ალბომის მთავარი ინსტრუმენტი ფორტეპიანოა. თითქმის ყველა ნაწარმოები მის მარტივ, ჰაეროვან თემებს მიჰყავს, მაგრამ მომენტებში გამოყენებული სხვადასხვა ინსტრუმენტები – სინთეზატორი, ულადო ბასი, ჯაზურად დაკრული დრამი და პერკუსიები – ამ გრილ ალბომს ECM-type ჯაზისთვის მახასიათებელ ისეთ შტრიხებს უმატებენ, რაც ამ ალბომს „პროფესიონალი“ new age  მუსიკოსის ნამუშევრისაგან განასხვავებს. ნამუშევრის განმავლობაში ერთმანეთს ენაცვლებიან მარტივი, მაგრამ ლამაზი მელოდიები, ატმოსფერულობა (ხშირად ჰიპნოზური, მაგრამ მომენტებში ძალიანაც ეპიკური) და ფორტეპიანოს იმპროვიზებული პასაჟები. ალბომის საუკეთესო მომენტებში ეს ბალანსი იმდენად ზუსტადაა დაცული, რომ ხარგძლივი კომპოზიციებიც კი თავს საერთოდ არ გაბეზრებს.

ალბომის ეს ღირებულებები ყველაზე კარგად 16-წუთიან სასათაურო ნაწარმოებშია ინტეგრირებული: მსუბუქად მელანქოლიური, მოტივტივე ლაიტმოტივი ათასგვარი ვარიაციით, რამდენიმე განშტოებად მელოდიურ პასაჟთან ერთად თითქმის შეუმჩნევლად ეფარება ჰორიზონტს. „სინთეზია“, ალბომის ყველაზე ინტენსიურად კინემატური მომენტი, იდეალური საუნდტრეკია აღმოსავლეთში მოგზაურობის მენტალური სურათისთვის. „კენჭები“ ძალიან უცნაური გადახვევაა პირველი ორი ნაწარმოების ატმოსფეროდან – ძალიან მოკლე, დისსონანტური თემა, რომელიც ნელ-ნელა უფროდაუფრო იძირება chorus ეფექტში. შემდეგი სამი ნაწარმოები მსუბუქი და წინებზე კომპოზიციურად ოდნავ უფრო ცალმხრივია, მაგრამ მაინც სარელაქსაციოდ საკმარის ატმოსფეროს ჰქმნის. ალბომი კი მაღალ ნოტზე იხურება: „დასაწყისი“ ეპიკურობით „სინთეზიას“ უტოლდება, მაგრამ აქ ეფექტი არა სინთეზატორული ნისლით, არამედ ჰიპნოზური რიტმითა და ორიენტალური მელოდიური თემითაა შემქნილი.

ანატონია“, რომელიც რუკაზე კლასიკურ new age-სა და ECM-type jazz-ს შორის შეგვიძლია დავაყენოთ, მოეწონება იმ მსმენელს, ვისაც უნდა ბევრის მომთხოვნი მუსიკისაგან დასვენება და ლამაზ, ატმოსფერულ ნისლში ცოტა ხნით ცურვა. მუსიკალური ანალოგიის მხრივ კი, თუ მოგისმენიათ და მოგწონთ Peter Bardens-ის მსუბუქი სოლო-ალბომები, Mike Isham-ის, George Winston-ის ან სხვა ჯაზმენების შედარებით რბილი ნამუშევრები, მაშინ ამ ალბომსაც სიამოვნებით მოუსმენთ.

7 / 10.

————————————————————————————————————

We have heard Chabuka Amiranashvili’s music much more than we’d ever imagine. At the dawn of the century, the dance program of Sukhishvili Ensemble was based on his music, so “folk dances” that could be heard from every corner were actually written by Amiranashvili. Some of his folk dance music was even used in a Hollywood movie “Driven To Kill”; And if I’m not mistaken, his music to “Svanimight be the only Georgian movie soundtrack released as a standalone CD.

Also, as a sax player, he was a part of The Georgian Ensemble, a group of Georgian jazz-musicians that collaborated with Keith Tippett-led free-jazz / free improvisation band Mujician. His interest in electronic music first resulted in the synthesis of folk and EM, and then in recording of a new age album “Anatonia”, that came out in 2007.

Piano is the main instrument on the album. Almost all pieces are based on its simple, aerial themes, but other instruments – synthesizer, fretless guitar, jazzy drums and percussion – infuse this cool album with ECM-type jazz moments that make this album different from the works by “professional” new age musicians. Simple, beautiful melodies, atmospherics (often hypnotic, but sometimes quite epic) and improvised piano passages alternate with each other. The album’s best moments feature such a delicate balance, that the most long-form compositions don’t get the listener bored.

All these values are best integrated on 16-minute title piece: lightly melancholic, floating leitmotive with multiple variations, coupled with a couple of branching melody lines gets lost beyond the horizon almost innocuously. “Sintezia” [2], the album’s most cinematic moment, might be an ideal soundtrack to a mental picture of a lonesome oriental voyage. “Kenchebi” [3] is a strange detour from the albums usual feeling – a very short, dissonant theme that gets drowned in chorus effect as it develops. The next three pieces are light and compositionally less diverse, but enough to create a relaxing atmosphere. Album is closed on a high note by “Dasatskisi” [7] that rivals the grandeur of Sintezia [2], but here the effect is achieved by the hypnotic rhythm and oriental melodic theme, instead of a synthesizer mist.

Anatonia” that can be put on a map somewhere between new age and ECM-type jazz, will be appreciated by people who would like to relax from more challenging music and let themselves float a bit in this beautiful, misty atmosphere. Going for the musical analogs, those who have heard and like Peter Bardens’ light solo stuff of the 80s, or more mellow albums by Mark Isham, George Winston or other jazz musicians, will enjoy this one too.

7 / 10.

გადმოსაწერი ბმული / download link: Chabuka Amiranashvili – Anatonia (2007)

რევიუ #83: გპი-ს კვარტეტი – გპი-ს კვარტეტი (1954-59)

Jazz Quartet'

jazz, swing

ტრეკლისტი:

  1. ექსპრესი “წყალტუბო – ქუთაისი” (2:18)
  2. ია ხარ ჩემი გაზაფხულის (2:56)
  3. დააჩქარე (2:15)
  4. ჩემი ვარდი ხარ (3:00)
  5. აი, მთაზედა (1:35)
  6. ბორჯომის ხეობა (3:18)
  7. შენი თვალების დაღლილი ეშხი (3:08)
  8. ჩემო ჩიტუნია (2:34)
  9. ზანგური ნანა (3:47)
  10. ჩეხური სიმღერა (1:50)
  11. ყვავილებში იწვიან (2:51)
  12. ზეცა (2:16)
  13. დამელოდე (1:46)
  14. ნანა (2:14)

შემადგენლობა:

  • გურამ ბზვანელი – ვოკალი, ლიდერი
  • შოთა ხარაბაძე – ვოკალი
  • გურამ ბაკურაძე – ვოკალი
  • თამაზ ცინცაძე – ვოკალი
  • ა. გელოვანი – ვოკალი (4, 9)
  • ი. ხაჩატუროვი – ვოკალი (2)
  • საესტრადო ორკესტრი იოსებ ტუღუშის ხელმძღვანელობით

17 მაისს, 80 წლის ასაკში, ქართული მუსიკის ერთ-ერთი ყველაზე დიდი უნივერსალი, გურამ ბზვანელი გარდაიცვალა. მას რამდენიმე ძალიან საინტერესო სიმფონიური ნაწარმოები და ბევრი ლამაზი სიმღერა ეკუთვნის, მაგრამ მისი ყველაზე ეპოქალური წამოწყება იყო საქართველოს ისტორიაში პირველი ვოკალური ჯაზ-კოლექტივი, საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის (გპი) კვარტეტი.

ჯაზმა საქართველოში პირველი ნაბიჯები 30-იან წლებში გადადგა, როცა ჯანო ბაგრატიონმა პირველი ქართული ჯაზ-ორკესტრი ჩამოაყალიბა. სხვათაშორის, დასავლური მუსიკისადმი მაშინდელი რეპრესიული განწყობის მიუხედავად, ამ ორკესტრმა საკმაოდ დიდხანს, მეორე მსოფლიო ომამდე იარსება. მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ კიდევ ერთი ორკესტრი ჩამოყალიბდა, ამჯერად იოსებ ტუღუშის ხელმძღვანელობით. მაგრამ მაინც, რეალურად ჯაზი საქართველოში სტალინის სიკვდილის შემდგომი წლების შედარებითი ლიბერალიზაციისას დაიძრა.

გპი-ს კვარტეტი 1954 წელს შეიქმნა და თავისი ხშირი კონცერტებით ძალიან მალე მოიპოვა უდიდესი წარმატება არამხოლოდ საქართველოში, არამედ საბჭოთა კავშირის სხვა რესპუბლიკებშიც. თავისი 5-წლიანი არსებობის განმავლობაში კვარტეტი ძალიან ბევრს გასტროლირებდა და მათი ქართული პოლიფონიური ტრადიციით გამაგრებული, ჯაზზე მორგებული მრავალხმიანი swing-ი ძალიან დიდ შთაბეჭდილებას ახდენდა მუსიკას მოწყურებულ მსმენელზე. მათ აკომპანემენტს ხშირად იოსებ ტუღუშის ორკესტრი უწევდა.

2006 წელს, არქივებიდან ამოიქექა და ოფიციალურად გამოიცა მათი ჩანაწერების კრებული. კვარტეტის ისტორია და მუსიკა ძალიან კარგადაა განხილული იმ ორ პატარა სტატიაში, რომელიც დისკს მოჰყვება; მე კი უბრალოდ დავამატებ, რომ მათმა მუსიკამ უდიდესი გავლენა ქართულ ჯაზ-ესთეტიკაზე. მათი ვოკალური პოლიფონიის ექოები ისმის „დიელო“-ში,ორერა“-ში და მათი გავლით, ჯაზის გავლენის მქონე საბჭოთა დროის ბევრ ქართულ ბენდში. დისკზე მოთავსებული სიმღერებიდან ზოგი თვითონ ბზვანელის [3, 6, 7, 13], ზოგი კი ახალგაზრდა გია ცაბაძის მიერ [4, 5] სპეციალურად კვარტეტითვისაა დაწერილი – ასე რომ, მათი უმეტესობა მე სხვა შესრულებით არც კი მომისმენია. ჩანაწერების ხარისხი ცვალებადია, მაგრამ ყველგან ნათლად იგრძნობა სიმღერების სილამაზე და ძალიან დახვეწილი, ხმებში ორიგინალურად გაშლილი შესრულება.

ასე რომ გარდა იმისა, რომ ეს კრებული საოცრად დიდ ისტორიული მნიშვნელობისაა (ფაქტობრივად ესაა ქართული ჯაზ-სიმღერის საწყისი), ის ამავედროს გვაგრძნობინებს იმ სუფთა ჰაერს, რომელიც ხანმოკლე „ხრუშჩოვის დათბობის დროს“, დასავლურმა გრილმა ნიავმა სულ ცოტა ხნით, მაგრამ მაინც შემოიტანა. არქივებში კი, როგორც ხედავთ, დიდძალი განძი ინახება და ენთუზიაზმისა და სათანადო ნების პირობებში ქართული მუსიკის ლეგენდები და დაუდასტურებელი ამბები შეიძლება ფასდაუდებელ აუდიოდოკუმენტებად გადაიქცეს. რეკომენდებულია ყველასათვის, ვისაც აინტერესებს ქართული ჯაზი და მისი ისტორია.

9 / 10.

P.S. დიდი მადლობა ლაშა გაბუნიას ჩანაწერის მოწოდებითვის.

————————————————————————————————————

On 17th of May, Guram Bzvaneli passed away. One of the most universal figures in Georgian music, he has penned a number of very interesting Classical orchestral works and some very beautiful pop songs, but his most epochal endeavour still came in the 50s, when he formed the first Georgian vocal jazz-collective – Georgian Polytechnic University (GPI) Quartet.

Georgian Jazz took its first steps in the 30s, when Jano Bagrationi formed a jazz-orchestra. Despite government’s repressive attitude towards Western music at that time, this orchestra lasted for quite long, until the WW2. After the war, yet another orchestra formed, headed by Ioseb Tugushi. But still, it was only after Stalin’s death when Jazz in Georgia became a moving force.

GPI Quartet formed in 1954 and their frequent live performances took not only Georgian audience, but gained much love in the whole Soviet Union. During their 5-year existence, their folk-based, jazz-adapted swinging polyphony made a big impression on music-hungry public. They were often accompanied by Ioseb Tugushi’s orchestra.

After thorough scanning of TV and radio-archives, a number of Quartet’s recordings were found and officially released in 2006. Their history and music are very well-reviewed in two concise essays in the CD booklet. I’m just going to add that their importance cannot be overestimated: their polyphony had an enormous influence on bands that emerged in a few following years – the echoes can be heard in Dielo and Orera, and through them in many jazz-influenced Georgian rock bands of later time. Several songs here [3, 6, 7, 13] are by Bzvaneli himself, and a couple of pieces were written by young Gia Tsabadze [4, 5] specially for the Quartet – so I haven’t heard any other version of most of the songs from here.

So besides having a huge historical importance (practically, this is where Georgian Jazz song began), this compilation also makes one feel that fresh air brought to Georgia by Western breeze, during all too short Khrushchev Thaw. As for those archives, as you can see, they might contain a lot of treasure given the enthusiasm and an appropriate will, Georgian music legends and unproven facts can turn to invaluable audio documents. Recommended for all those interested in Georgian jazz and its history.

9 / 10.

P.S. A huge thanks to Lasha Gabunia for providing the recording.

გადმოსაწერი ბმული / download link: GPI Quartet – GPI Quartet (1954-59, rel. 2006)

რევიუ #82: Veli Ulevi – Distances (2013)

cover

progressive folk, freak folk, indie folk

ტრეკლისტი:

  1. Temptation (3:59)
  2. Tinely (4:08)
  3. Strawberry Lane (4:02)
  4. He (2:57)
  5. Not Waving But Drowning (4:51)
  6. I Am The Song (4:19)
  7. გაზაფხული (4:36)
  8. Yes (3:45)
  9. Rocking Chair (3:37)
  10. Distances (3:28)
  11. The Door (2:27)
  12. The Cure (4:06)
  13. Earth (3:58)
  14. ცა (3:23)
  15. Gallows Child’s Lullaby (3:58)

შემადგენლობა:

  • რუსუდან მეიფარიანი – ვოკალი, ფორტეპიანო, მინი-პიანინო, კლავიშები
  • ზურა ძაგნიძე – აკუსტიკური გიტარა, კალიმბა, ქსილოფონი, ელექტრონათურა
  • Fabian Wendt – ბას-გიტარა
  • Jörg Bielfeld – დასარტყამი ინსტრუმენტები

როდესაც ქართულ ფოკლორულ ტრადიციაზე ლაპარაკობ, თითქმის ავტომატურად ვოკალურ ფოლკლორს გულისხმობ, მაგრამ მიუხედავად ამისა, ბოლო ათწლეულებში რამდენიმე ბენდი თავის ფოლკ-აქცენტს ძირითადად ინსტრუმენტალზე აკეთებდა. არაა გასაკვირი რომ ამ ჯგუფების უმეტესობა ფოლკლორის ევროპულ ესთეტიკაზე იყო ორიენტებული და ხშირად ქართულს უცხოურ ფოკლორსაც უთავსებდა: ოთხმოცდაათიანებში ბოლოს ეს იყო Adio და Soft Eject, შემდეგ დეკადაში – სტუმარი, The Sanda, ZumbaLand, ეგარი, და სხვები. დეციშის მუსიკაშიც კი, რომელიც ძირითადად ქართულ ინსტრუმენტულ მოტივებს იკვლევდა, ევროპული საშემსრულებლო მიდგომა ადვილად იყო შესამჩნევი. ამ დეკადაში უნდა ითქვას „ირიაო“-ზეც, რომელმაც ფოკლორულ ბაზაზე ტოპ-კლასის ჯაზ-როკი დააფუძნა.

მაგრამ უსმენ Veli Ulevi-ს და ხედავ, რომ მათი ფოლკი ზემოთჩამოთვლილი ბენდებისას თითქმის არაფრით ჰგავს. მათი მუსიკა მიახლოებულია freak folk / indie folk პარადიგმასთან, მაგრამ მაღალი საშემსრულებლო დონის წყალობით, ბენდი მარტივად აღწევს სახასიათო ჟღერადობასა და ეფექტს. თუმცა Veli Ulevi ქართველთათვის თითქმის სრულიად უცნობია, მის ბირთვს ორი ძალიან გამოცდილი მუსიკოსი წარმოადგენს. რუსუდან მეიფარიანი კლასიკურად განსწავლული ვოკალისტი / პიანისტია, რომელიც 2000-ების დასაწყისიდან გერმანიაში მოღვაწეობს და თავისი ფართოდიაპაზონიანი, სუფთა ხმით არაერთი ამბიციური ექსპერიმენტი შემოუთავაზებია (მისი მუსიკის ამ წახნაგის მოსმენა 2007 წლის ალბომ Lieder aus einer Inselზე შეგიძლიათ, მაგრამ ნუ დაელოდებით ადვილ მუსიკას – წარმოიდგინეთ Diamanda Galas-ის ნათელი, კლასიკასთან ახლო ანტიპოდი). ზურა ძაგნიძე კი ბევრისთვის უფრო ცნობილია, როგორც ალტ. როკ-ჯგუფ Afternoon Version-ის გიტარისტი უკვე 20 წლის სტაჟით, თუმცა ამ პერიოდში ის ამავედროს აკუსტიკური მუსიკითაც იყო დაინტერესებული.

სწორედ ძაგნიძის ვირტუოზული აკუსტიკური გიტარაა, რაც ამ ალბომში პირველად იქცევს ყურადღებას. მისი დაკვრის მრავალფეროვანი ტექნიკა არამხოლოდ ჟღერადობას ანიჭებს ორიგინალურობას, არამედ ჯგუფს საყურებლადაც საინტერესოს ხდის. Fabian Weldt-ის და Jörg Bielfeld-ის რიტმ-სექცია მუსიკას არ ტვირთავს და მსუბუქ, მომენტებში ოდნავ-ფანკ დინამიკას აძლევს; მეიფარიანი კი ამ ალბომზე ვოკალური ექსპერიმენტების ნაცვლად, მარტივად აღსაქმელ, ლამაზ მელოდიზმს ჰქმნის. მორიდებული, მაგრამ დახვეწილი კლავიშები (განსაკუთრებით, გემოვნებით გამოყენებული მინი-პიანინო) კარგად უსვამს ხაზს ჟღერადობის ფაქიზ, იდეალურ ბალანსს. ეს ატმოსფერული, მინიმალურად დატვირთული ალბომი სინამდვილეში ბევრ სხვადასხვა გავლენას ასინთეზებს – ვოკალის სისუფთავეს მუსიკას ბრიტანული female-fronted პროგ-ფოლკისკენ (მაგ. Fairport Convention, Trees, Pentangle) მიჰყავს, რიტმ-სექციას მომენტებში მუსიკას swing მომენტებით ამდიდრებს, გიტარას კი, ზემოთხსენებული უნიკალურობის მიუხედავად, რამდენიმე სიმღერაში მსუბუქი ალტ.როკ დრაივი შემოაქვს. ეგზოტიკული ინსტრუმენტების (კალიმბა, ქსილოფონი… ელექტრონათურა, გიტარა, როგორც პერკუსია) შიგადაშიგ გამოყენებით კი ჯგუფის ისედაც სახასიათო საუნდი კიდევ უფრო ძნელად აღსაწერი ხდება.

კომპოზიციის მხრივ, ალბომი თანაბრად ძლიერია, მუდმივად საინტერესო, სუსტი წერტილების გარეშე. მწვერვალების გამორჩევა კი მიჭირს, ვინაიდან ეს მაინც მთლიანად მოსასმენ ალბომად მიმაჩნია თავისი ლამაზი ატმოსფეროთი, სადაც დრაივიანი მომენტები ზედმეტ სენტიმენტებს თავიდან იცილებს. მაინც, Tinely, გაზაფხული, Rocking Chair, The Cure, ცა და ულამაზესი Earth ჩემზე განსაკუთრებულ შთაბეჭდილებას ახდენს.

ორიგინალური ჟღერადობა, ლამაზი სიმღერები, ვირტუოზული შესრულება – ამ ალბომში ყველაფერია, რაც ინდი ან პროგრესული ფოლკის მოყვარულს შეიძლება უნდოდეს. ადვილი საგრძნობია, რომ ჯგუფს კიდევ უფრო უკეთესის გაკეთება შეუძლია და დიდი იმედი მაქვს, რომ ეს ალბომი მხოლოდ დასაწყისია. ბევრი ყურადღებიანი მოსმენის შემდეგ, ჩემგან ამ ალბომს ძალიან დიდი რეკომენდაცია: ნუ დაიზარებთ, იპოვეთ და შეიძინეთ – ის თავისუფლად დადგება ამ სტილის დღესდღეობით ყველაზე პოპულარული წარმომადგენლების ნამუშევართა გვერდზე. თანაც, Ulrike Bohnet-ის და Clemens Schmiedlin-ის მიერ შესრულებული ალბომის გაფორმებაც ძალიან ლამაზია. 8.5/10. 

ალბომის შესაძენად დაუკავშირდით ბენდს მათ ვებ-გვერდზე, მეილზე ან FB-გვერდზე. როგორც ვიცი, გასაყიდი კოპიები ჯერ კიდევ ხელმისაწვდომია.

————————————————————————————————————

When you talk about folk tradition in Georgia, you almost automatically mean vocal folklore. Despite this fact, recent decades saw a number of Georgian bands make their folk-accent on instrumental side. Unsurprisingly, the majority of these bands were oriented towards European folk-aesthetic and commonly brought Georgian and European folk music together: Adio and Soft Eject did it in 90s, Stumari, The Sanda, ZumbaLand, Egari and others – in the new millennium. Even the music of Detsishi, which mostly researched Georgian instrumental motives, was characterized by distinctly European performing approach. From the bands in the present decade, we should also mention Iriao, that built their own top-class jazz-rock on folkloric base.

But you hear Veli Ulevi (Georgian for “Inexhaustible Field”), and their folk has almost no overlap with folk of the bands mentioned above. Their music is loosely based on a freak-folk / indie folk paradigm, but thanks to the talents of all performers involved, they easily attain their unique sound and effect. Although almost completely unknown to Georgian audience, the core of the band is formed by 2 experienced Georgian musicians: Rusudan Meipariani is a classically trained vocalist / pianist / composer, who has been based in Germany since the early 00s and she has undertaken many ambitious experiments with her multioctave voice (for this side of her creative work, try her 2007 album “Lieder au seiner Insel”, but don’t expect easy music – imagine a more bright, classical-type antidote to Diamanda Galas.). Zura Dzagnidze. more widely known as the guitar player for Afternoon Version, a Georgian alternative rock band, since its inception in early nineties, has also been interested with acoustic guitar music throughout this period.

And it’s Dzagnidze’s virtuoso acoustic guitar that attracts the attention first in this album. His versatile playing technique not only gives the sound its originality, but makes the band performances very interesting to watch. Rhythm-section made up by Fabian Wendt and Jörg Bielfeld does not overload the music and imparts music with a light, occasionally funk-influenced dynamic. The complex experiments are dropped by Meifariani in favour of easily understandable, beautiful vocal melodies; and her restrained but refined keyboards playing (especially the toy piano used with a great taste) well underlines fragile, ideal balance of sound.

This minimally loaded, atmospheric album in fact synthesizes many different influences: this pure singing brings it close to British female-fronted prog-folk (e.g. Fairport Convention, Trees), rhythm-section sometimes swings the music up a bit, and the guitar, although as mentioned above, quite unique, carries a light alt.rock drive at moments. An occasional use of exotic instruments (kalimba, xylophone… lightbulb, guitar used as percussion) makes the sound even harder to describe.

Composition-wise, the album is quite equally strong, ever interesting, without the weak moments. I can hardly pick a highlight, because I still think that this album should be experienced as whole, with its beautiful atmosphere that avoids excess sentiments thanks to driving moments. If still pushed, I’d pick Tinely [2], Gazapkhuli [7], Rocking Chair [9], The Cure [11], Tsa [14] and amazing Earth [13], that makes a special impression.

Original sound, beautiful songs, virtuoso performance – this album holds all that indie or prog-folk over would like. It’s easily perceptible that the band can do even more and I hope this album is just the beginning. After many attentive listens, I warmly recommend this album: don’t be lazy, track it down and buy it – it can well stand next to the works by the most popular proponents of this style. Artwork, done by Ulrike Bohnet and Clemens Schmiedlin, is very beautiful too. 8.5/10.

Here I will present a number of songs from this album. To buy the CD, contact the band via their website, mail or FB page. As I know, copies are still available.

მოსასმენი ბმულები / streaming links:

რევიუ #81: ზუღაში ბერეფე – ვა მიშქუნან (1995)

cassette

folk-rock, progressive rock

ტრეკლისტი:

  1. ავლასკანი ჯუნელი (6:14)
  2. გოლას ემფულა ჲულუნ / ჲეშილი კამიონი (5:13)
  3. ბოზო (5:54)
  4. ბერერთაშა (5:08)
  5. ვა მიშქუნან (6:42)
  6. ერნესტო (3:41)
  7. Ben (4:23)
  8. ოხოშქვა დო ოროფაშენი (6:04)

შემადგენლობა:

  • Mehmedali Bariş Beşli – ვოკალი
  • Kazim Koyuncu – ვოკალი, აკუსტიკური გიტარა
  • Ilhan Karahan – ელექტროგიტარა
  • Metin Kalaç – ბას-გიტარა
  • Mahmut Turan – გუდასტვირი
  • Cengiz Eyvazov – დასარტყამი ინსტრუმენტები

დღევანდელი თურქეთის ტერიტორიაზე მცხოვრები მილიონნახევარზე მეტი ლაზი და მათი კულტურა საუკუნეების მანძილზე განიცდიდნენ მთავრობის ასიმილატორული პოლიტიკის გავლენას. მათი ეროვნული იდენტობის გამოვლენას დიდად არ ესალმებოდნენ, მათი ისტორია და კულტურა კი ოფიციალურად ძალიან მცირედაა შესწავლილი. ლაზური ფოლკლორი დღემდე ვითარდება ისე, როგორც წინა საუკუნეებში, ეზოთერულად, თაობიდან თაობისთვის ზეპირად გადაცემით და თავდაპირველი ფორმის ხშირი წაშლით ძალიან ბევრი გარეშე გავლენის გამო.

მაგრამ ოთხმოცდაათიანების დასაწყისში გამოჩნდა ლაზური კულტურის ბევრი ახალგაზრდა აქტივისტი, რომლებმაც დაიწყეს თურქული მუსიკალური მეინსტრიმისგან განსხვავებული, ლაზური რეგიონული მუსიკალური იდენტობის ჩამოყალიბების პროცესი. ბიროლ თოფალოღლუმ (თოფალიში) ლაზური მუსიკა თავდაპირველ ფოლკლორთან ახლო ეთნო-ჯაზით წარმოადგინა, ბაიარ შაჰინის (გუნდარიძე) მუსიკა ქართველებისთვის ცნობილია თავისი მკვეთრი მელოდიურობით, თუმცა ქაზიმ ქოიუნჯუს მუსიკალური მიდგომა იყო ის, რამაც თავიდან სრულიად თურქეთის გული მოიგო და ლაზურ მუსიკას ყველაზე დიდი პოპულარიზება გაუწია. სანამ ის თავის მოკლე, მაგრამ ნაყოფიერ სოლო-კარიერას დაიწყებდა, ის რამდენიმე როკ-ჯგუფის წევრი იყო – აქედან ყველაზე მნიშვნელოვანია ზუღაში ბერეფე (ლაზურად „ზღვის შვილები“), რომელთან ერთადაც მან ორი ძალიან საინტერესო სტუდიური („ვა მიშქუნან“ და „იზგას“) და ერთი საკონცერტო „Bruxel-Live” ჩაწერა და ისინი ალბათ წარმოადგენს ლაზური მუსიკისა და როკის შერწყმის საწყის პრეცენდენტებს.

ჯგუფის სადებიუტო ალბომი, რომელიც ერთი სიმღერის გამოკლებით, მთლიანად ლაზურადაა ნამღერი, ასინთეზებს ფოკლორს ხშირად ძალზედ ენერგიურ პროგრესულ როკთან. განსაკუთრებით შთამბეჭდავია გამხსნელი „ავლასკანი ჯუნელი“, სადაც ხორუმის წრიული რიტმი გაძლიერებულია გიტაირი ჭუჭყიანი, გარაჟული რიფებით და გუდასტვირის ულამაზესი, დინამიკური პასაჟებით. „ერნესტო“ ასევე რიტმული სიმღერაა ლამაზი , მელანქოლიური მელოდიით, „ბერერტაშა“ და „ოხოშყვა და ოროფა შენი“ შეიცავს ატმოსფერულ და ჰარდროკულ სეგმენტებს, რომელთაც მჭიდროდ აკავშირებს ბას-გიტარის ფანტაზიით დაკრული პარტიები. დანარჩენი სიმღერები შედარებით ნელია და როგორც ბრიტანული Mostly Autumn, აქაც ფოლკლორი და ფოლკ-საკრავები დაპირისპირებულია Pink Floyd-ის space ატმოსფერულობასთან, მაგრამ ბრიტანელებისგან განსხვავებით, აქ გილმორული ჟღერადობის მაგივრად გიტარა ისევ მელოდიურად, მაგრამ ძალიან ხისტად ისმის.

ყველაფერი ამ ალბომის გარშემო, გარეკანზე გამოსახული მოხუცი, ალბომის სახელი (ქართულად, „არ ვიცით“) და ლამაზად მელანქოლიური ტონი, უხეში, არარაფინირებული საუნდი და არქაული გუდასტვირი, ერთად გვიქმნის ქარიზმატულ სურათს, რომელიც ბევრი ჩვენგანისთვის პირველი ფანჯარაა ლაზი ხალხის მდიდარ, უცნაურ და პრობლემურ წარსულსა და კულტურაში, რომელიც ჯერ-ჯერობით საკადრისად არც შესწავლილა. ასევე, ეს ნამუშევარი გვაჩვენებს საინტერესო განსხვავებებს მეგრულ და ლაზურ ფოლკლორულ მელოდიზმს შორის. ამ ყველაფერთან ერთად ალბომის ისტორიული მნიშვნელობის გათვალისწინებით ამ ალბომს შევაფასებ როგორც: 9/10. რეკომენდებულია ყველასათვის ვისაც ქართული მუსიკა აინტერესებს, განსაკუთრებით კი ფოლკლორი.

P.S. ალბომის საკასეტო ვერსია CD-ვარიანტისგან ოდნავ განსხვავდება: დისკზე შემოკლებულია რამდენიმე სიმღერის შესავალი და ამიტომაც საკასეტო ვერსიას გთავაზობთ.

————————————————————————————————————

More than 1,5 million Laz and their culture bore the influence of the government’s assimilatory policies for many centuries. Expression of their national identity had never been very welcome, and their history and culture is very scarcely studied officially. Laz folklore is still developing the way it did in the past centuries – esoterically, with word-of-mouth retelling throughout generations, with original forms commonly distorted due to so multiple outside influences.

However, the 90s saw the rise of many Laz culture activists, who started the formation process of Laz regional musical identity that was very distinct from Turkish musical mainstream. Birol Topaloğlu (Topalishi) presented Laz music as ethno-jazz close to original folkloric shape. Bayar Şahin (Gundaridze) is well-known to Georgians with his instant melodic appeal. Still, the musical approach of Kazim Koyuncu was the one that originally took over Turkey’s heart massively and popularized Laz music the most. Before he started his short, untimely halted but very productive solo-career, he was a member of a number of rock bands – of which “Zuğaşi Berepe(Laz for “Sons Of The Sea”) comes as the most important, with whom he recorded two very interesting studio (“Va Mişkunan” and “Izgas”) and one live (“Bruxel-Live”) album. They perhaps represent the primal exponents of Laz and rock music synthesis.

The band’s debut album which, with one exception, is fully sung in Laz language, combines folk music with at moments very energetic progressive rock. The opening “Avlaskani Cuneli” [1] is especially impressive where cyclic Khorumi groove is augmented with nasty, garage guitar riffs and very beautiful, dynamic bagpipe passages. “Ernesto” [6] is also a rhythmic song with a lovely, melancholic melody. “Berertaşa” [4] and “Oxoşkva Do Oropa Şeni” [8] feature both atmospheric and hard rocking parts employing the inventive bass guitar parts as a tight bridge. Other songs are a bit slower in pace, and much like Britain’s Mostly Autumn here the folk instruments are juxtaposed with Pink Floyd-ish spacey atmosphere, but in contrast with the British, Gilmour-esque guitar is dropped in favour of a still melodic, but much rougher sound.

Everything about this album, the imperative old women on the artwork, album name (Laz for “We Don’t Know”) and its melancholic tone, rough, non-refined sound and archaic bagpipe together create a charismatic picture, that for many of us may be the first ever window to Laz’ rich, strange and problematic culture that has not appropriately been studied to the present day. This work also showcase the interesting differences between Laz and Megrelian (to whom they are most closely related) folkloric melodism. And considering the big historic importance of Va Mişkunan”, I’d rate this album as 9/10. Recommended to everybody interested in Georgian music, especially folklore.

P.S. Cassette and CD versions of the album are a bit different. On CD, chanting intros to some songs have been abridged, so I’m offering the cassette version.

გადმოსაწერი ბმული / download link: Zuğaşi Berepe – Va Mişkunan (1995)

რევიუ #80: ჯაზ-ქორალი – ჯაზ-ქორალი (1986)

jazzchoral

vocal jazz, jazz-rock / fusion

ტრეკლისტი:

  1. თეთრი დილა (3:21)
  2. მზე (2:22)
  3. მოდის წვიმა (5:01)
  4. აპრილი თბილისში (5:27)
  5. გურული (2:11)
  6. ცისარტყელა (2:38)
  7. Осеннее Настроение (3:27)
  8. ვოცნებობდი (3:18)
  9. Tuxedo Junction (2:37)

შემადგენლობა:

  • ლალი ბერაძე – სოპრანო
  • ლიანა ოდიშელიძე – სოპრანო
  • მანანა დარსაველიძე – სოპრანო
  • მარინა კაკიაშვილი – სოპრანო
  • გოდერძი ტურაზაშვილი – ტენორი
  • ჯონი გოგია – ტენორი
  • ქეთევან ფრანგიშვილი – ალტო
  • მედეა გოგილაშვილი – ალტო
  • გია კულიჯანოვი – ბარიტონი
  • ზურაბ ედიშერაშვილი – ბარიტონი
  • დავით ღამბაშიძე – ბანი
  • ოთარ ჟღენტი – ფორტეპიანო
  • სერგო გევორქოვი – საქსოფონი
  • ჯანო ჯიოევი – კონტრაბასი
  • ირაკლი კაციაშვილი – დასარტყამი ინსტრუმენტი
  • ალექსანდრე კილაძე – მუსიკალური ხელმძღვანელი

როგორც ჩანს, „ჯაზ-ნონეტი“-ს შემდეგ, ალექსანდრე კილაძემ გააგრძელა თავისი ექსპერიმენტები ვოკალურ-ჯაზში. ამ ანსამბლს მოჰყვა „ჯაზ-კვარტეტი“, 1985 წელს კი მისი ყველაზე წარმატებული პროექტი, „ჯაზ-ქორალი“ შეიქმნა. არაა გასაკვირი, რომ ამ ბენდმა წარმატება ასე უცბათ მოიპოვა – აქ მუსიკის არამხოლოდ ვოკალური კომპონენტი იყო უმაღლესი დონის, არამედ ინსტრუმენტული არანჟირებაც დიდი სიხალასით და დინამიზმით გამოირჩეოდა. მათ მოიგეს რამდენიმე საკავშირო ჯაზ-კონკურსი და 1986 წელს, სადებიუტო ალბომის ჩაწერის შემდეგ, გამართეს გასტროლები პოლონეთში, სადაც კიდევ ერთი ალბომის ჩაწერა მოახერხეს ცნობილ პოლონელ საქსოფონისტ Tomasz Szukalski-სთან ერთად.

პირველი ორი სიმღერა ალბომი ორი ძალიან ძლიერი, ენერგიული სიმღერით იწყება, სადაც ვოკალურ არანჟირებაში ინტენსიური ინსტრუმენტული პასაჟებია ჩაქსოვილი. „თეთრი დილა“ გამორჩეულია ფლეიტის, „მზე“ კი ფორტეპიანოს შთამბეჭდავი პარტიებით. სამი სიმღერა, „მოდის წვიმა“, „გურული“ და „ვოცნებობდი“ აკაპელად სრულდება, მაგრამ არანჟირება იმდენად მკვრივია, რომ საერთოდ არ რჩება რაიმეს ნაკლულობის განცდა. „აპრილი თბილისში“ კი ხანგრძლივი ბალადაა ისევ ფლეიტისა და ფორტეპიანოს ლამაზი დუელებითა და მოულოდნელი გადასვლებით.

მიუხედავად იმისა, რომ ბანალური ფსევდო-bossa nova რუსულენოვანი “Осеннее Настроение“ და ზედმეტად ძველმოდურად შესრულებული ჯაზ-სტანდარტი „Tuxedo Junction” ალბომს ბოლოში ოდნავ აფუჭებს, ალბომში ბევრი ძალიან ორიგინალური მუსიკალური იდეაა, განსაკუთრებით იქ, სადაც ქართული ფოლკლორი პირდაპირაა დაპირისპირებული ვოკალურ ჯაზთან. ასე რომ, ამ ალბომსაც შევაფასებ ისევე, როგორც „ჯაზ-ნონეტ“-ის ჩანაწერს: მცირე ბონუსით, 8,5/10.

საბჭოთა კავშირის დაშლის შემდეგ კილაძე რუსეთში გადასახლდა და „ჯაზ-ქორალი“ დაიშალა, თუმცა ოთხმოცდაათიანების ბოლოს კოლექტივი მის გარეშე, ლალი ბერაძის ხელმძღვანელობით აღდგა. ეპიზოდურმა გასტროლირებამ შედეგად 2001 წელს მოსკოვში ჩაწერილი საკონცერტო ალბომი მოიტანა (რომელიც სამწუხაროდ მიზერული ტირაჟით გამოვიდა). შემდეგ გეგმაში ახალი სტუდიური ალბომიც იყო, მაგრამ ვერ ვიტყვი, ეს იმედები რამდენად რეალურია.

————————————————————————————————————

As it shows, after “Jazz-Nonet”, Alexander Kiladze still continued his experiments in vocal jazz. This band was followed by “Jazz-Quartet”, and 1985 saw the formation of “Jazz-Choral”, his most successful musical endeavour. The immediate success of the band is not at all suprising, given the great instrumental inventiveness next to their top-class vocal arrangements. They won several state jazz-competitions and in 1986, after recording the debut LP, toured Poland, where they recorded their sophomore effort with a well-known sax player Tomasz Szukalski.

The opening two songs are fantastic pieces full of energy, where vocal arrangements are augmented with intense instrumental passages. “Tetri Dila” [1] features great flute and “Mze” [2] relies on a very impressive piano play. Three songs, “Modis Tsvima” [4], “Guruli” [5] and “Votsnebobdi” [8] are done a cappella, but they arranged so fully that they leave no sense of incompleteness whatsoever and “Aprili Tbilisshi” [4] is a lengthy ballad with the beautiful piano / flute interplay and unexpected theme changes.

Although banal pseudo-bossa-nova Osennee Nastroenie” [7] and all too old-fashioned way of playing “Tuxedo Junction” bring the album a bit down, it still contains many very original musical ideas, especially at the moments where Georgian folk is directly juxtaposed with vocal jazz. So I’d rate this album the same way as I did “Jazz-Nonet” – 8,5 / 10 with a small bonus.

After the collapse of the Soviet Union, Kiladze immigrated to Russia and “Jazz-Choral” disbanded, though the band got together again without him in the end of the 90s under Lali Beradze’s leadership. Occasional touring brought a live album recorded in Moscow in 2001 (unfortunately released in just a handful of copies). There’ve been plans for the new studio album too, but I can’t really tell how real they might be.

გადმოსაწერი ბმული / download link: Alexandre Kiladze’s Jazz Choral – Jazz Choral (1986)

რევიუ #79: მთვარის კლუბი – მე გაზაფხულზე გეპატიჟებით (2005)

mtvarisklubi

indie rock, jangle pop, singer / songwriter

ტრეკლისტი:

  1. მე გაზაფხულზე გეპატიჟებით (2:34)
  2. გაზაფხული (3:31)
  3. მდინარის პირას პატარა ტყეში (1:42)
  4. ასეთი ღამე (2:13)
  5. ოცნება ზღვების (3:10)
  6. მგელს (2:30)
  7. პატარა პირიმზე (2:02)
  8. ფრთებს (2:39)
  9. მომეცი ფიცი (4:24)
  10. ოქროს ფოთოლთა ლივლივი (3:02)
  11. ისევ მიყვარხარ (1:40)
  12. ღამე მშვიდობისა (3:19)
  13. ასე წახვედი (3:29)
  14. ოღონდ შენ ნუ დამივიწყებ (3:35)
  15. მიყვარხარ (1:58)
  16. მე ვიპოვი (3:05)

შემადგენლობა:

  • ლევან ქუმსიაშვილი – ვოკალი, გიტარა
  • გოგიტა მაისურაძე – კლავიშები, სხვადასხვა ინსტრუმენტები
  • მურმან ლომიძე (?) – დასარტყამი ინსტრუმენტები

ვინც ოთხმოცდაათიანებში ქართული მუსიკით ინტერესდებოდა, თბილისში ეხსომება იმდროინდელი „მთვარის კლუბი“, შემოქმედებითი გაერთიანება, სადაც სხვებთან ერთად შედიოდნენ ახლადჩამოყალიბებული „33ა“, „ზუმბა“, „ინსაითი“, „აუთსაიდერი“ და თვითონ ჯგუფი „მთვარის კლუბი“. ამ ბენდს, ოთხმოცდაათიანების დასაწყისში ფეხის ადგმის შემდეგ მეტ-ნაკლები აქტიურობის რამდენიმე ფაზა ჰქონდა. თავიდან მათ დაიწყეს როგორც გოთიკური როკით შთაგონებულმა პოსტ-პანკ ბენდმა, მაგრამ სხვებისგან მათ მაინც გამოარჩევდათ თავიანთი რბილი მელოდიურობა. სამწუხაროდ, „მთვარის კლუბისიმდროინდელი ჩანაწერები თითქმის არ შემორჩენილა, მათი 2004-05 წლებში ჩაწერილი ჩანაწერი კი პოპ ნიუანსებით გამდიდრებულ საინტერსო ინდი-როკს შეიცავს.

ალბომის საუნდი ჯგუფის დიდი ხნის ლიდერის, ლევან ქუმსიაშვილის ნახევრადაკუსტიკურ გიტარას ეფუძნება, თუმცა გოგიტა მაისურაძე ბევრ სიმღერაში სხვადასხვა ინსტრუმენტებზე ძალიან ლამაზ ფონს ჰქმნის. ამ 16 მსუბუქ სიმღერაში მსმენელი ძალიან მრავალფეროვან გავლენებს დაიჭერს, The Cure-ს ნაკლებად პირქუში მომენტებიდან „მთვარის კლუბის“ ადრეული წლებიდან გამოყოლილ სიმღერებში) დინამიკურ, რიტმულ jangle როკამდე (წარმოიდგინეთ აკუსტიკური Prefab Sprout / The Smiths). ზოგჯერ კი მუსიკას ფრანგული შანსონის და ბრაზილიური მუსიკის მელოდიზმის ოდნავი გავლენა ეტყობა. ზუსტად სადაც ყველაზე ლამაზი მელოდიებია, იქ აღწევს ალბომი თავის მწვერვალებს. ასეთი კი აქ მრავლადაა – „მე გაზაფხულზე გეპატიჟებით“, საოცარი „პატარა პირიმზე“, იდილიური „ოქროს ფოთოლთა ლივლივი“, რომანტიკული „მე ვიპოვი“ და „ოცნება ზღვების“… მუქი „ფრთებს“, „მგელს“ (ძალიან ძლიერი რამეა!) და „მომეცი ფიცი“ ალბომს საჭირო კონტრასტულობას უნარჩუნებს.

საბოლოოდ, ალბომის მთავარი ღირებულება მისი სილამაზე და ემოციურობაა. რასაც აქ ბევრგან ეძლევა საშუალება, გაიშალოს. მართალია, ნამუშევარი ოდნავ არათანაბარია, მაგრამ „პატარა პირიმზის“-ნაირი სიმღერების წყალობით “მთვარის კლუბს” ეკუთვნის თავისი პატარა ნიშა ქართულ მუსიკაში, მითუმეტეს, რომ ასეთი ჟღერადობის ქართული ალბომი მე მეორე არ მახსენდება. თან ის მეტად და მეტად იხსენება ყოველი შემდეგი მოსმენისას, სადაც ამ თითქოსდა მარტივ ალბომში არანჟირების ბევრ ლამაზი დეტალი მზეურდება. ქართული ინდის მცირე კლასიკა? შეიძლება! კარგი იქნებოდა, ამ ალბომს შემდეგი რამდენიმე წლის პოპ-როკ მუსიკაზე მეტი გავლენა მოეხდინა. 8,5 / 10 და იმედი მაქვს, რომ ჯგუფის ახალ რეაქტივაციას ბოლოსდაბოლოს ამ ძალიან ხალასი ალბომის სტუდიური გაგრძელებაც მოჰყვება.

P.S. დიდი მადლობა ლაშა გაბუნიას და ვახო მეზურნიშვილს ამ ალბომის მოწოდებისათვის.

————————————————————————————————————

People interested in Georgian music during 90s should remember “Mtvaris Klubi” (Georgian for “Lunar Club”), a creative consortium in Tbilisi featuring, among others “33a”, “Zumba”, “Insight”, “Outsider” and “Mtvaris Klubi” band itself.  This band had had a number of phases of relative activity. They started out playing gothic rock-influenced post-punk, but almost nothing survived from that period. Their only album recorded in 2004-05, contains pop hook-laden interesting indie rock instead.

The album sound is based on the semi-acoustic guitar of Levan Kumsiashvili, a long-time band leader, although Gogita Maisuradze’s multiinstrumentalism provides a versatile and beautiful background on many songs. Listener could find many various influences on these 16 songs, from The Cures lighter moments (a leftover from the early days) to dynamic, rhythmic jangle rock (imagine a more acoustic Prefab Sprout / The Smiths). Sometimes a passing melodic touch of French chanson and Brazilian music can also be felt.

So wherever there are the most beautiful melodies, that’s where the album strikes best, and there they are aplenty – title song “Me Gazapkhulze Gepatizhebit” [1], amazing “Patara Pirimze” [7], idyllic “Oqros Potolta Livlivi” [10], romantic “Otsneba Zgvebis” [5] and “Me Vipovi” [16]. Darker songs like “Prtebs” [8], “Mometsi Pitsi” [9] and “Mgels” (extremely strong!) [6] keep the needed contrast.

To sum it up, the album’s greatest value lies in the beauty and emotions within that is able to blossom here on many occasions. Wholly, the work might be a bit unequal, but thanks to songs like “Patara Pirimze”, album really deserves its own small niche in Georgian music, more so when I cannot really recall anything Georgian sounding close to this. Plus, this album is a huge grower, with small nuances getting discovered by every successive listen. So, a minor Georgian indie classic? May well be! I’d would have been nice if it had more influence on Georgian pop-rock music of a few subsequent years. 8,5 / 10 and I hope that yet another reactivation of Mtvaris Klubi can finally spawn a follow-up to this very lovely recording.

P.S. I’d like to thank Lasha Gabunia and Vakho Mezurnishvili very much for providing this recording.

გადმოსაწერი ბმული / download link: Mtvaris Klubi – Me Gazapkhulze Gepatizhebit (2005)