რევიუ #81: ზუღაში ბერეფე – ვა მიშქუნან (1995)

cassette

folk-rock, progressive rock

ტრეკლისტი:

  1. ავლასკანი ჯუნელი (6:14)
  2. გოლას ემფულა ჲულუნ / ჲეშილი კამიონი (5:13)
  3. ბოზო (5:54)
  4. ბერერთაშა (5:08)
  5. ვა მიშქუნან (6:42)
  6. ერნესტო (3:41)
  7. Ben (4:23)
  8. ოხოშქვა დო ოროფაშენი (6:04)

შემადგენლობა:

  • Mehmedali Bariş Beşli – ვოკალი
  • Kazim Koyuncu – ვოკალი, აკუსტიკური გიტარა
  • Ilhan Karahan – ელექტროგიტარა
  • Metin Kalaç – ბას-გიტარა
  • Mahmut Turan – გუდასტვირი
  • Cengiz Eyvazov – დასარტყამი ინსტრუმენტები

დღევანდელი თურქეთის ტერიტორიაზე მცხოვრები მილიონნახევარზე მეტი ლაზი და მათი კულტურა საუკუნეების მანძილზე განიცდიდნენ მთავრობის ასიმილატორული პოლიტიკის გავლენას. მათი ეროვნული იდენტობის გამოვლენას დიდად არ ესალმებოდნენ, მათი ისტორია და კულტურა კი ოფიციალურად ძალიან მცირედაა შესწავლილი. ლაზური ფოლკლორი დღემდე ვითარდება ისე, როგორც წინა საუკუნეებში, ეზოთერულად, თაობიდან თაობისთვის ზეპირად გადაცემით და თავდაპირველი ფორმის ხშირი წაშლით ძალიან ბევრი გარეშე გავლენის გამო.

მაგრამ ოთხმოცდაათიანების დასაწყისში გამოჩნდა ლაზური კულტურის ბევრი ახალგაზრდა აქტივისტი, რომლებმაც დაიწყეს თურქული მუსიკალური მეინსტრიმისგან განსხვავებული, ლაზური რეგიონული მუსიკალური იდენტობის ჩამოყალიბების პროცესი. ბიროლ თოფალოღლუმ (თოფალიში) ლაზური მუსიკა თავდაპირველ ფოლკლორთან ახლო ეთნო-ჯაზით წარმოადგინა, ბაიარ შაჰინის (გუნდარიძე) მუსიკა ქართველებისთვის ცნობილია თავისი მკვეთრი მელოდიურობით, თუმცა ქაზიმ ქოიუნჯუს მუსიკალური მიდგომა იყო ის, რამაც თავიდან სრულიად თურქეთის გული მოიგო და ლაზურ მუსიკას ყველაზე დიდი პოპულარიზება გაუწია. სანამ ის თავის მოკლე, მაგრამ ნაყოფიერ სოლო-კარიერას დაიწყებდა, ის რამდენიმე როკ-ჯგუფის წევრი იყო – აქედან ყველაზე მნიშვნელოვანია ზუღაში ბერეფე (ლაზურად „ზღვის შვილები“), რომელთან ერთადაც მან ორი ძალიან საინტერესო სტუდიური („ვა მიშქუნან“ და „იზგას“) და ერთი საკონცერტო „Bruxel-Live” ჩაწერა და ისინი ალბათ წარმოადგენს ლაზური მუსიკისა და როკის შერწყმის საწყის პრეცენდენტებს.

ჯგუფის სადებიუტო ალბომი, რომელიც ერთი სიმღერის გამოკლებით, მთლიანად ლაზურადაა ნამღერი, ასინთეზებს ფოკლორს ხშირად ძალზედ ენერგიურ პროგრესულ როკთან. განსაკუთრებით შთამბეჭდავია გამხსნელი „ავლასკანი ჯუნელი“, სადაც ხორუმის წრიული რიტმი გაძლიერებულია გიტაირი ჭუჭყიანი, გარაჟული რიფებით და გუდასტვირის ულამაზესი, დინამიკური პასაჟებით. „ერნესტო“ ასევე რიტმული სიმღერაა ლამაზი , მელანქოლიური მელოდიით, „ბერერტაშა“ და „ოხოშყვა და ოროფა შენი“ შეიცავს ატმოსფერულ და ჰარდროკულ სეგმენტებს, რომელთაც მჭიდროდ აკავშირებს ბას-გიტარის ფანტაზიით დაკრული პარტიები. დანარჩენი სიმღერები შედარებით ნელია და როგორც ბრიტანული Mostly Autumn, აქაც ფოლკლორი და ფოლკ-საკრავები დაპირისპირებულია Pink Floyd-ის space ატმოსფერულობასთან, მაგრამ ბრიტანელებისგან განსხვავებით, აქ გილმორული ჟღერადობის მაგივრად გიტარა ისევ მელოდიურად, მაგრამ ძალიან ხისტად ისმის.

ყველაფერი ამ ალბომის გარშემო, გარეკანზე გამოსახული მოხუცი, ალბომის სახელი (ქართულად, „არ ვიცით“) და ლამაზად მელანქოლიური ტონი, უხეში, არარაფინირებული საუნდი და არქაული გუდასტვირი, ერთად გვიქმნის ქარიზმატულ სურათს, რომელიც ბევრი ჩვენგანისთვის პირველი ფანჯარაა ლაზი ხალხის მდიდარ, უცნაურ და პრობლემურ წარსულსა და კულტურაში, რომელიც ჯერ-ჯერობით საკადრისად არც შესწავლილა. ასევე, ეს ნამუშევარი გვაჩვენებს საინტერესო განსხვავებებს მეგრულ და ლაზურ ფოლკლორულ მელოდიზმს შორის. ამ ყველაფერთან ერთად ალბომის ისტორიული მნიშვნელობის გათვალისწინებით ამ ალბომს შევაფასებ როგორც: 9/10. რეკომენდებულია ყველასათვის ვისაც ქართული მუსიკა აინტერესებს, განსაკუთრებით კი ფოლკლორი.

P.S. ალბომის საკასეტო ვერსია CD-ვარიანტისგან ოდნავ განსხვავდება: დისკზე შემოკლებულია რამდენიმე სიმღერის შესავალი და ამიტომაც საკასეტო ვერსიას გთავაზობთ.

————————————————————————————————————

More than 1,5 million Laz and their culture bore the influence of the government’s assimilatory policies for many centuries. Expression of their national identity had never been very welcome, and their history and culture is very scarcely studied officially. Laz folklore is still developing the way it did in the past centuries – esoterically, with word-of-mouth retelling throughout generations, with original forms commonly distorted due to so multiple outside influences.

However, the 90s saw the rise of many Laz culture activists, who started the formation process of Laz regional musical identity that was very distinct from Turkish musical mainstream. Birol Topaloğlu (Topalishi) presented Laz music as ethno-jazz close to original folkloric shape. Bayar Şahin (Gundaridze) is well-known to Georgians with his instant melodic appeal. Still, the musical approach of Kazim Koyuncu was the one that originally took over Turkey’s heart massively and popularized Laz music the most. Before he started his short, untimely halted but very productive solo-career, he was a member of a number of rock bands – of which “Zuğaşi Berepe(Laz for “Sons Of The Sea”) comes as the most important, with whom he recorded two very interesting studio (“Va Mişkunan” and “Izgas”) and one live (“Bruxel-Live”) album. They perhaps represent the primal exponents of Laz and rock music synthesis.

The band’s debut album which, with one exception, is fully sung in Laz language, combines folk music with at moments very energetic progressive rock. The opening “Avlaskani Cuneli” [1] is especially impressive where cyclic Khorumi groove is augmented with nasty, garage guitar riffs and very beautiful, dynamic bagpipe passages. “Ernesto” [6] is also a rhythmic song with a lovely, melancholic melody. “Berertaşa” [4] and “Oxoşkva Do Oropa Şeni” [8] feature both atmospheric and hard rocking parts employing the inventive bass guitar parts as a tight bridge. Other songs are a bit slower in pace, and much like Britain’s Mostly Autumn here the folk instruments are juxtaposed with Pink Floyd-ish spacey atmosphere, but in contrast with the British, Gilmour-esque guitar is dropped in favour of a still melodic, but much rougher sound.

Everything about this album, the imperative old women on the artwork, album name (Laz for “We Don’t Know”) and its melancholic tone, rough, non-refined sound and archaic bagpipe together create a charismatic picture, that for many of us may be the first ever window to Laz’ rich, strange and problematic culture that has not appropriately been studied to the present day. This work also showcase the interesting differences between Laz and Megrelian (to whom they are most closely related) folkloric melodism. And considering the big historic importance of Va Mişkunan”, I’d rate this album as 9/10. Recommended to everybody interested in Georgian music, especially folklore.

P.S. Cassette and CD versions of the album are a bit different. On CD, chanting intros to some songs have been abridged, so I’m offering the cassette version.

გადმოსაწერი ბმული / download link: Zuğaşi Berepe – Va Mişkunan (1995)

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s