რევიუ #30: მზიური – სათაგური (როკ-ოპერა, 1982)

mziuri

art rock, rock opera

ტრეკლისტი:

  1. ნაწილი პირველი (19:16)
  2. ნაწილი მეორე (18:39)

შემადგენლობა:

  • მაია ენუქიძე – პაპა ესტატე
  • ქეთინო რაზმაძე – ზარმაცი კატა
  • ლელა ამირანაშვილი – სოფლის მასწავლებელი
  • ქეთინო ჯავახიშვილი – კაპიტანი
  • ხატია ურიგაშვილი – უფროსი
  • ნინო გელეიშვილი – სოფლის მღვდელი
  • სოფიო ბერაძე – ფიცხელა
  • ირმა ენდელაძე – სუსნია
  • ეკა ბუხრაშვილი – ნემსა
  • ნათია გიორგობიანი – ფხორა
  • მარინა ბედოშვილი – კუდა
  • მაია ჯორჯაძე – ცქმუტა
  • ირმა კალმახელიძე – ბეცა
  • გურამ ჯაიანი – სამხატვრო ხელმძღვანელი
  • ვაჟა დურგლიშვილი – კომპოზიტორი
  • გივი ჭიჭინაძე – ლიბრეტო

2000-ების დასაწყისში, ალბათ ყველას გვეცინებოდა მოზღვავებულ ბავშვ „მომღერლებზე“, რომლებიც მშობლების დიდძალი დაფინანსების წყალობით მთავარ მუსიკალურ არხებზე ტრიალებდნენ და ალბომებსაც იწერდნენ. თუმცა, ბევრს ისიც მოგეხსენებათ, რომ საბავშვო პოპ-სიმღერას ჯერ კიდევ საბჭოთა კავშირში ჩაეყარა საფუძველი. მაშინ საქართველოში ძალიან ბევრი საბავშვო პოპ, როკ და ფოლკლორული ანსამბლი მოღვაწეობდა, მაგრამ მათი მონაწილეები არა პროტექციით. არამედ მუსიკალური ნიჭის მიხედვით ირჩეოდნენ და მათი საშემსრულებლო ოსტატობა დიდების ანსამბლებსაც კი უწევდა კონკურენციას. ეს საბავშვო საესტრადო მოძრაობა საქართველოში 1971 წელს, ერთი ფენომენალური ანსამბლის ჩამოყალიბებით დაიწყო.

მზიური“ თბილისის პიონერთა სასახლეში, რაფაელ კაზარიანის ხელმძღვანელობით შეიქმნა. ანსამბლში მხოლოდ 14 წლამდე ასაკის გოგონები შედიოდნენ, რომლებიც სიმღერის გარდა, ინსტრუმენტებზეც თვითონ უკრავდნენ. რამდენიმე წლის შემდეგ კოლექტივს სათავეში გურამ ჯაიანი ჩაუდგა. „მზიურის“ წარმატებამ მალევე ყოველგვარ მოლოდინს გადააჭარბა. ანსამბლის არსებობის მანძილზე პიონერთა სასახლეში მილიონზე მეტი (!!) წერილი შევიდა. თავიდან ანსამბლმა ქართული და უცხოური საბავშვო სიმღერებით დაიწყო, მაგრამ ჯაიანი მალევე მიხვდა, რომ ბავშვების მუსიკალური ნიჭი და საშემსრულებლო ოსტატობა გაცილებით უფრო დიდი შემოქმედებითი ამბიციების დაკმაყოფილების საშუალებას იძლეოდა. ასე, 1976 წელს, ჩაიწერა რუსულენოვანი როკ-ოპერა / მიუზიკლი „Наш Друг Буратино“, რომელიც საშემსრულებლო კლასით თავისუფლად შეგვიძლია დავაყენოთ სამოცდაათიანების მოზრდილთა ანსამბლების საუკეთესო ნამუშევრების გვერდით. ამ პერიოდში ჯგუფში მოღვაწეობდნენ პატარა თამარ გვერდწითელი, მაია ჯაბუა, ეკა კახიანი და ა.შ.

დროის სვლასთან ერთად ბავშვები იზრდებოდნენ და მათ ანსამბლის დატოვება უწევდათ, მათ ადგილზე კი ახალი თაობა მოდიოდა. ასე რომ, 80-იანების დასაწყისში პირველი თაობა ახალმა თითქმის მთლიანად ჩაანაცვლა. ახალი ბავშვებიც არანაკლებ ნიჭიერები აღმოჩნდნენ და ჯგუფმა კიდევ ერთი მასშტაბური პროექტი ჩაიფიქრა. 1982 წელს მათ ჩაწერეს ვაჟა დურგლიშვილის მიერ დაწერილი საბავშვო როკ-ოპერა „სათაგური“, ვაჟა-ფშაველას მოთხრობის მოტივებზე.

დურგლიშვილს უკვე განთქმული ჰქონდა სახელი წინა დეკადაში, როგორც სასიმღერო კომპოზიტორს; „სათაგური“ კი მასშტაბური კომპოზიციის შექმნის მისი პირველი მცდელობა იყო. ეს კარგად აისახება მუსიკაშიც – ოპერის შემადგენელი აგურები ცალკეული სიმღერებია, რომელსაც საერთო თემა და არანჟირების ნიუანსები აერთიანებს. სასიმღერო ნაწილები ძალიან დახვეწილი და მრავალფეროვანია; ამ კონტრასტების ინსტრუმენტული არანჟირებებით შეერთება კი ნამუშევარს ძლიერ არტ-როკულ ელფერს აძლევს. არანჟირებებიც, მიუხედავად თავიანთი დახვეწილობისა, დაცლილია ზედმეტი პომპეზურობისგან და ძირითადად ვოკალური მელოდიების გამოსაკვეთად და შესალამაზებლად გამოიყენება. ეს მელოდიები მრავალფეროვანი და ორიგინალურია, ხშირად ფოლკლორული ობერტონებით – კიდევ ერთხელ, იგრძნობა დურგლიშვილის საკომფორტო საკომპოზიციო ზონა. განსაკუთრებით ლამაზია ოპერის პირველი ნაწილი, სადაც თემები ერთი-მეორეზე უკეთესია; თითქმის ყველას საჰიტე პოტენციალი აქვს. მეორე გვერდზე კი ერთ-ერთი თემაა „ესა-მესა“, რომელიც დღევანდელ მსმენელს დუეტ Georgia-ს შესრულებით ექნება მოსმენილი. თვითონ შეაფასეთ, რომელი შესრულება სჯობს.

ჩვენს წინაშე მართლაც უნიკალური ალბომია. 14 წლამდელი გოგონების მიერ შესრულებული პროგრესული / არტ როკ-ოპერა (!!) და რაც მთავარია ძალიან მაღალ დონეზე, კიტჩისადმი ყოველგვარი მინიშნების გარეშე. ნამუშევარი ჩაფიქრებული იყო, როგორც საბავშვო პროექტი, მაგრამ სმენისას ნათელი ხდება, რომ ამ მუსიკის აუდიტორია მხოლოდ ბავშვებით ვერ შემოიფარგლება. კომპოზიტორის მიერ შექმნილი რამდენიმე საუკეთესო თემაც სწორედ ამ ოპერის ნაწილია. ამ მუსიკალური და გარკვეული სუბიექტური ფაქტორების გათვალისწინებით, ამ ალბომს დავუწერ 9/10-ს. ასეა თუ ისე, ეს საბჭოთა კავშირში შექმნილი და შესრულებული ერთ-ერთი ყველაზე დახვეწილი (არტ) როკ-ოპერაა. ვისაც ეს ამბავი გეუცნაურებათ, დარწმუნებული ვარ, რომ ალბომის მოსმენა ეჭვებს სრულად გაგიფანტავთ. ამ ნამუშევრის შემდეგ მზიურმა კიდევ 10 წელიწადს, 1992 წლამდე იარსება და კიდევ სამი თაობა გამოიცვალა.

გადმოსაწერი ბმული: მზიური – სათაგური (1982)

3 thoughts on “რევიუ #30: მზიური – სათაგური (როკ-ოპერა, 1982)

  1. Bence says:

    Hi!

    Thank you so much for uncovering these Georgian treasures. This really enriches the world! This is truly my favorite record and has one of the best covers I have ever seen (will be impossible to find this here in Holland). How is record finding in Georgia? Is it nearly impossible to encounter records?
    Great that you put up so much information for all us non-Georgian speaking people. I discovered your blog just now, but this is amazing work!

    Thanks again,

    Bence – http://archaicinventions.blogspot.com/

    • thandrus says:

      Hello Bence,

      Thanks for your interest in Georgian music. I would lie if I told that formal music industry exists in Georgia anyhow – pressing and selling CDs is just not financially sustainable. That said, there’s a local fair place where you can find all kinds of old “Melodya” vinyls, including Georgian ones. As everywhere, there are records that you find commonly and there are the ultra-rarities. This Mziuri album is right in-between.

      As some foreign collectors have told, what is deemed as a rarity abroad, could be quite common-selling item here, so there’s no big correlation – so if you find yourself in Tbilisi, shopping at Dry Bridge fair, grab anything you don’t have🙂

      Regards,
      Sandro

  2. lesnik says:

    Hello!
    Greetings from the U.S. I discovered this album last week while looking for anything I can find about the Vazha-Pshavela story it was based on. Thank you for making this music available. This is an excellent album! Reminds me of some of the progressive rock albums I used to listen to many years ago (Nektar and Rick Wakeman come to mind) and of some rock operas popular in the 1970s, but with a teenage pop group singing in Georgian makes it an especially amazing find.

    Anyway, about the Vazha-Pshavela story. I have not been able to find an English translation of “Sataguri” and English translations of much of anything he wrote are few. My knowledge of Georgian is very rudimentary, just the alphabet and a few greetings. Translate apps don’t help much, both Google and Yandex give nearly unreadable Georgian-to-English translations. Almost makes me want to learn Georgian so I can translate it myself. I am familiar, somewhat, with the story – a man brings home Christmas gifts for his family and also a mousetrap, at night when everyone is sleeping the mice try to gather food, one of the mice is caught in the mousetrap and the other mice spend the night trying to free him before the cat gets to him, and the next day the man as an act of Christmas mercy sets the mouse free, and the mice reunited with their leader have a Christmas celebration of their own.

    Am I correct that “Sataguri” is a much beloved Christmas story in Georgia? It is virtually unknown in the English-speaking world. That should change of course🙂 Does the Mziuri album follow the original story closely?

    Thanks!

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s