რევიუ #30: მზიური – სათაგური (როკ-ოპერა, 1982)

mziuri

art rock, rock opera

ტრეკლისტი:

  1. ნაწილი პირველი (19:16)
  2. ნაწილი მეორე (18:39)

შემადგენლობა:

  • მაია ენუქიძე – პაპა ესტატე
  • ქეთინო რაზმაძე – ზარმაცი კატა
  • ლელა ამირანაშვილი – სოფლის მასწავლებელი
  • ქეთინო ჯავახიშვილი – კაპიტანი
  • ხატია ურიგაშვილი – უფროსი
  • ნინო გელეიშვილი – სოფლის მღვდელი
  • სოფიო ბერაძე – ფიცხელა
  • ირმა ენდელაძე – სუსნია
  • ეკა ბუხრაშვილი – ნემსა
  • ნათია გიორგობიანი – ფხორა
  • მარინა ბედოშვილი – კუდა
  • მაია ჯორჯაძე – ცქმუტა
  • ირმა კალმახელიძე – ბეცა
  • გურამ ჯაიანი – სამხატვრო ხელმძღვანელი
  • ვაჟა დურგლიშვილი – კომპოზიტორი
  • გივი ჭიჭინაძე – ლიბრეტო

2000-ების დასაწყისში, ალბათ ყველას გვეცინებოდა მოზღვავებულ ბავშვ „მომღერლებზე“, რომლებიც მშობლების დიდძალი დაფინანსების წყალობით მთავარ მუსიკალურ არხებზე ტრიალებდნენ და ალბომებსაც იწერდნენ. თუმცა, ბევრს ისიც მოგეხსენებათ, რომ საბავშვო პოპ-სიმღერას ჯერ კიდევ საბჭოთა კავშირში ჩაეყარა საფუძველი. მაშინ საქართველოში ძალიან ბევრი საბავშვო პოპ, როკ და ფოლკლორული ანსამბლი მოღვაწეობდა, მაგრამ მათი მონაწილეები არა პროტექციით. არამედ მუსიკალური ნიჭის მიხედვით ირჩეოდნენ და მათი საშემსრულებლო ოსტატობა დიდების ანსამბლებსაც კი უწევდა კონკურენციას. ეს საბავშვო საესტრადო მოძრაობა საქართველოში 1971 წელს, ერთი ფენომენალური ანსამბლის ჩამოყალიბებით დაიწყო.

მზიური“ თბილისის პიონერთა სასახლეში, რაფაელ კაზარიანის ხელმძღვანელობით შეიქმნა. ანსამბლში მხოლოდ 14 წლამდე ასაკის გოგონები შედიოდნენ, რომლებიც სიმღერის გარდა, ინსტრუმენტებზეც თვითონ უკრავდნენ. რამდენიმე წლის შემდეგ კოლექტივს სათავეში გურამ ჯაიანი ჩაუდგა. „მზიურის“ წარმატებამ მალევე ყოველგვარ მოლოდინს გადააჭარბა. ანსამბლის არსებობის მანძილზე პიონერთა სასახლეში მილიონზე მეტი (!!) წერილი შევიდა. თავიდან ანსამბლმა ქართული და უცხოური საბავშვო სიმღერებით დაიწყო, მაგრამ ჯაიანი მალევე მიხვდა, რომ ბავშვების მუსიკალური ნიჭი და საშემსრულებლო ოსტატობა გაცილებით უფრო დიდი შემოქმედებითი ამბიციების დაკმაყოფილების საშუალებას იძლეოდა. ასე, 1976 წელს, ჩაიწერა რუსულენოვანი როკ-ოპერა / მიუზიკლი „Наш Друг Буратино“, რომელიც საშემსრულებლო კლასით თავისუფლად შეგვიძლია დავაყენოთ სამოცდაათიანების მოზრდილთა ანსამბლების საუკეთესო ნამუშევრების გვერდით. ამ პერიოდში ჯგუფში მოღვაწეობდნენ პატარა თამარ გვერდწითელი, მაია ჯაბუა, ეკა კახიანი და ა.შ.

დროის სვლასთან ერთად ბავშვები იზრდებოდნენ და მათ ანსამბლის დატოვება უწევდათ, მათ ადგილზე კი ახალი თაობა მოდიოდა. ასე რომ, 80-იანების დასაწყისში პირველი თაობა ახალმა თითქმის მთლიანად ჩაანაცვლა. ახალი ბავშვებიც არანაკლებ ნიჭიერები აღმოჩნდნენ და ჯგუფმა კიდევ ერთი მასშტაბური პროექტი ჩაიფიქრა. 1982 წელს მათ ჩაწერეს ვაჟა დურგლიშვილის მიერ დაწერილი საბავშვო როკ-ოპერა „სათაგური“, ვაჟა-ფშაველას მოთხრობის მოტივებზე.

დურგლიშვილს უკვე განთქმული ჰქონდა სახელი წინა დეკადაში, როგორც სასიმღერო კომპოზიტორს; „სათაგური“ კი მასშტაბური კომპოზიციის შექმნის მისი პირველი მცდელობა იყო. ეს კარგად აისახება მუსიკაშიც – ოპერის შემადგენელი აგურები ცალკეული სიმღერებია, რომელსაც საერთო თემა და არანჟირების ნიუანსები აერთიანებს. სასიმღერო ნაწილები ძალიან დახვეწილი და მრავალფეროვანია; ამ კონტრასტების ინსტრუმენტული არანჟირებებით შეერთება კი ნამუშევარს ძლიერ არტ-როკულ ელფერს აძლევს. არანჟირებებიც, მიუხედავად თავიანთი დახვეწილობისა, დაცლილია ზედმეტი პომპეზურობისგან და ძირითადად ვოკალური მელოდიების გამოსაკვეთად და შესალამაზებლად გამოიყენება. ეს მელოდიები მრავალფეროვანი და ორიგინალურია, ხშირად ფოლკლორული ობერტონებით – კიდევ ერთხელ, იგრძნობა დურგლიშვილის საკომფორტო საკომპოზიციო ზონა. განსაკუთრებით ლამაზია ოპერის პირველი ნაწილი, სადაც თემები ერთი-მეორეზე უკეთესია; თითქმის ყველას საჰიტე პოტენციალი აქვს. მეორე გვერდზე კი ერთ-ერთი თემაა „ესა-მესა“, რომელიც დღევანდელ მსმენელს დუეტ Georgia-ს შესრულებით ექნება მოსმენილი. თვითონ შეაფასეთ, რომელი შესრულება სჯობს.

ჩვენს წინაშე მართლაც უნიკალური ალბომია. 14 წლამდელი გოგონების მიერ შესრულებული პროგრესული / არტ როკ-ოპერა (!!) და რაც მთავარია ძალიან მაღალ დონეზე, კიტჩისადმი ყოველგვარი მინიშნების გარეშე. ნამუშევარი ჩაფიქრებული იყო, როგორც საბავშვო პროექტი, მაგრამ სმენისას ნათელი ხდება, რომ ამ მუსიკის აუდიტორია მხოლოდ ბავშვებით ვერ შემოიფარგლება. კომპოზიტორის მიერ შექმნილი რამდენიმე საუკეთესო თემაც სწორედ ამ ოპერის ნაწილია. ამ მუსიკალური და გარკვეული სუბიექტური ფაქტორების გათვალისწინებით, ამ ალბომს დავუწერ 9/10-ს. ასეა თუ ისე, ეს საბჭოთა კავშირში შექმნილი და შესრულებული ერთ-ერთი ყველაზე დახვეწილი (არტ) როკ-ოპერაა. ვისაც ეს ამბავი გეუცნაურებათ, დარწმუნებული ვარ, რომ ალბომის მოსმენა ეჭვებს სრულად გაგიფანტავთ. ამ ნამუშევრის შემდეგ მზიურმა კიდევ 10 წელიწადს, 1992 წლამდე იარსება და კიდევ სამი თაობა გამოიცვალა.

გადმოსაწერი ბმული: მზიური – სათაგური (1982)

რევიუ #25: საუნჯე – საუნჯე (1989)

C30_29689_003_S1-1_big

instrumental folk

ტრეკლისტი:

  1. აისი (3:30)
  2. თუშური (3:28)
  3. პოპური (2:30)
  4. ხევსურული (6:04)
  5. ცეკვა ქართული (ოპერა “ქეთო და კოტე”-დან) (1:40)
  6. გაღმით შენ ხარ, გამოღმით მე (3:02)
  7. უნგრული ცეკვები (ბრამსი, მონტი) (3:16)
  8. Besame Mucho (2:57)
  9. Moliende Café (2:33)
  10. ტოროლა (3:33)
  11. ანტრაქტი ბიზეს “კარმენ”-იდან (2:03)
  12. Yesterday (3:10)
  13. გამოსათხოვარი ცეკვა (4:02)

შემადგენლობა:

  • ნიკო ნადირაშვილი – სალამური, ფანდური (9), დაირა (13)
  • რაულ ნადირაშვილი – ფანდური, მარაკასი (9)
  • გია ასანაშვილი – ფანდური, კასტანეტები (9)

ისტორიის მანძილზე, ქართული ინსტრუმენტული ფოლკლორი ვოკალურის ჩრდილში იმყოფება. იმ დროს, როცა სასიმღერო ტრადიციამ დიდ სიმაღლეებს მიაღწია, ქართული ფოლკლორი საკრავებთა სიმდიდრით ნამდვილად არ გამოირჩევა და ინსტრუმენტალი ყოველთვის აღიქმებოდა უბრალოდ სიმღერის ფონად. შედეგად, დამოუკიდებელი ფოლკ-ინსტრუმენტალის განვითარება ვოკალურთან შედარებით შეფერხებული იყო.

თუმცა ინსტრუმენტული ფოლკ მოტივები ირიბად მაინც ვითარდებოდა: თავიდან, ქართველი კლასიკური კომპოზიტორების უმეტესობა იღებდა მარტივ ქართულ მელოდიებს და მათ კლასიკური ტრადიციებით ართულებდა. სამოცდაათიანების დასაწყისში კი გაჩნდა როკ-მუსიკოსების პლეადა, რომელთა საფუძველსაც უმეტესად ფოლკლორი შეადგენდა. იმ პერიოდშივე, გამოჩნდენ წმინდად ფოლკლორული ფორმაციები, რომლებმაც ხალხური საკრავებით ინსტრუმენტული მუსიკის დაკვრა დაიწყეს.

ერთ-ერთი პირველი ასეთი კოლექტივი ტრიო „საუნჯე“ იყო. ის 1972 წელს ჩამოაყალიბა სამმა მოზარდმა – ნიკო ნადირაშვილმა, რაულ ნადირაშვილმა და გია ასანაშვილმა. ნიკო და გია მაშინ 13 წლისანი იყვნენ, რაული – 9-ის. წლიდან წლამდე მათი საშემსრულებლო ოსტატობა იზრდებოდა და ამ 1989 წელს ჩაწერილ ალბომში ჩვენ წარმოგვიდგა ხალხურ საკრავთა სამი ვირტუოზი.

ალბომზე 2 ფანდური (რაული, გია) და სალამური (ნიკო) უკრავს; სამივე ინსტრუმენტი „ბოლომდე იხარჯება“ და საოცრად დინამიკურ მუსიკას ჰქმნის. ალბომის პირველი გვერდი ქართულ ფოლკლორულ მოტივებს აქვს დათმობილი, მეორე კი – უცხოური კლასიკის და პოპულარული სიმღერების ინტერპრეტაციებს. ამ ფირფიტაზე ჯგუფი არა მხოლოდ ქართული ფოლკ-ინსტრუმენტალს ავითარებს, არამედ ზოგადად ქართული ხალხური საკრავების ძალიან ფართო სტილისტურ არეალსაც ცხადჰყოფს.

საშემსრულებლო ოსტატობის გარდა ნაწარმოებების არანჟირებაც ძალიან კარგია. მაგალითად, „აისი“-ს მელოდია ამ დამუშავებით წლების შემდეგაც ძალიან პოპულარული იყო. „ხევსურულ“-ში კი მეჩხერი არანჟირება პარადოქსულად ჰქმნის საკმაოდ ხანგრძლივ, გავნითარებად კომპოზიციას, სადაც მსმენელი, ყურადღებით დაკვირვებისას, მთის ფოლკლორისთვის არატიპიურ აკორდულ პროგრესიებსაც შეამჩნევს. მეორე გვერდის არანჟირებები ბორის შხიანს ეკუთვნის; ისინი ძალიან კარგადაა მორგებული ფოლკლორული ინსტრუმენტებისთვის და თითოეულს თითქმის ყველა ნაწარმოებში აძლევს თავის გამოჩენის საშუალებას (თუმცა ყველაზე მეტად მაინც სალამური ბრწყინავს);  ბრამსთან და ბიზესთან ერთად აქ “Besame Mucho“-ს და “Yesterday“-ს „ფოლკლორულ“ ვარიანტებსაც შეხვდებით.

ჩვენს წინაშეა ძალიან კარგად შესრულებული და დაკრული ალბომი, რომელსაც თავისი სტილური სპეციფიკიდან გამომდინარე, ალბათ არ ეყოლება ფართო, სტაბილური აუდიტორია, მაგრამ ის, თუნდაც თვალსაწიერის გასაფართოებლად, მაინც ყველასათვისაა რეკომენდებული. ქართული მუსიკისთვის ამ ალბომის და ზოგადად „საუნჯის“ მნიშვნელობაზე მეტყველებს ის ბევრი მსგავსი ფორმატის ტრიო, რომელიც შემდგომ წლებში გამოჩნდა (მაგ. „გეორგიკა“) და ფოლკლორული მუსიკისადმი ეს მიდგომა კიდევ უფრო მეტად დაამკვიდრა. რაც შეეხება „საუნჯეს“, მისი წევრები აშშ-ში გადასახლდნენ და ტრიო ახლა იქ მოღვაწეობს.

ალბომს კი, ყველა ამ ფაქტორის გათვალისწინებით 8 / 10-ს დავუწერ.

გადმოსაწერი ბმული: საუნჯე – საუნჯე (1989)

რევიუ #20: სერგეი გურბელოშვილი, ნიკოლაი ლევინოვსკი, თამაზ ყურაშვილი – Classical Jazz Ballades (1988)

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

orchestral jazz

ტრეკლისტი:

  1. My Funny Valentine (10:18)
  2. Yesterdays (8:06)
  3. My One And Only Love (8:02)
  4. Lush Life (6:26)

შემადგენლობა:

  • სერგეი გურბელოშვილი – საქსოფონი
  • ნიკოლაი ლევინოვსკი – ფორტეპიანო
  • თამაზ ყურაშვილი – ბასი
  • კიროვის სახ. ლენინგრადის ოპერისა და ბალეტის აკადემიური თეატრის კამერული ორკესტრი (დირიჟორი: ვახტანგ მაჭავარიანი)

მოგეხსენებათ, რომ ჯაზს საქართველოში საკმაო ტრადიციები აქვს. ქართულ ჯაზს ჯერ კიდევ ორმოცდაათიანების ბოლოს, გურამ ბზვანელის „გეპეის ჯაზ-კვარტეტის“ შექმნამ დაუდო საფუძველი; შემდეგ ათწლეულებშიც პერიოდულად ჩნდებოდნენ ჯაზ-შემსრულებლები და ორკესტრები. ვინაიდან საბჭოთა ცენზურა ჯაზს შედარებით ლოიალურად უყურებდა, ქართული როკ-ჯგუფების უმრავლესობაც ცდილობდა როკ-ცენზურის მარწუხებისთვის თავი ჯაზის გავლით დაეღწია. ამიტომაც, ქართული როკის უდიდესი ნაწილიც სწორედ ჯაზზე იყო ორიენტებული. ქართული ჯაზის განვითარებას დიდად შეუწყო ხელი თბილისის ორმა, ’78 და ’86 წლების ჯაზ-ფესტივალებმა. ამ ორმა ფესტივალმა წარმოაჩინა, რომ ქართულ ჯაზ-სცენაზე საკმაოდ ბევრი ნიჭიერი ვოკალური თუ ინსტრუმენტული შემსრულებელი იყო.

საქსოფონისტი სერგეი გურბელოშვილი და ბასისტი თამაზ ყურაშვილი ოთხმოციანებში მოღვაწე ქართველი ჯაზ-მუსიკოსებიდან ერთ-ერთი ყველაზე გამორჩეულები არიან. გურბელოშვილმა იმ პერიოდში ბევრი კარგი სოლო და კოლაბორაციული ალბომი გამოსცა, ყურაშვილი კი ჯერ კიდევ 1965 წლიდან თანამშრომლობდა ვაგიფ მუსტაფაზადესთან; ოთხმოციანების ბოლოს კი წარმატებით უკრავდა მიხაილ ოკუნის ტრიოში.

გურბელოშვილმა და ყურაშვილმა ’86 წლის თბილისის ჯაზ ფესტივალზე დაუკრეს ერთად; შემდეგ კი გადაწყვიტეს, რომ პიანისტ ნიკოლაი ლევინოვსკისთან და კამერულ ორკესტრთან ერთად ჯაზ-სტანდარტების ალბომი ჩაეწერათ. ჩანაწერი 1988 წელს განხორციელდა და ორი წლის შემდეგ გამოვიდა.

ალბომში შესულია 4 ტრადიციული ჯაზ-ბალადა. ისინი, გემოვნებიანი არანჟირებების წყალობით, ძალიან მსუბუქად ისმინება. ორკესტრირებაც ძალიან კარგადაა გაკეთებული. ორკესტრს არ აქვს მხოლოდ ფონური ფუნქცია; ხშირად მუსიკა სწორედ მას მიჰყავს. მიუხედავად ამისა, ეს ოდნავადაც არ უშლის ჯაზ-ტრიოს ექსპრესიას. სამივე ინსტრუმენტი ამ, თითქოს მკაცრ, კლასიკურ ჩარჩოებშიც თავისუფლად ახერხებს იმპროვიზებას.

ოთხიდან სამი ნაწარმოების ორიგინალი 1930-იან წლებშია დაწერილი. ჩანაწერი ახერხებს, მსმენელი ნახევარი საუკუნის წინანდელ ეპოქაში გადაისროლოს. იდეალური ალბომია რომანტიკული / ინტიმური სიტუაციებისთვის. ამ ნელი, მსუბუქი მუსიკის სმენისას დაგეუფლებათ სასიამოვნო ნოსტალგიისა და კომფორტის შეგრძნება.

ამ საქმის ცოდნით, ესთეტიკით და პროფესიონალიზმით შესრულებულ ალბომს ცალსახად დადებითად შევაფასებ: 8,5 / 10. თამაზ ყურაშვილი დღემდე აქტიური მუსიკოსია. სერგეი გურბელოშვილი კი ამერიკაში მოღვაწეობს.

გადმოსაწერი ბმული:  სერგეი გურბელოშვილი, ნიკოლაი ლევინოვსკი, თამაზ ყურაშვილი – Classical Jazz Ballades (1988)

რევიუ #15: თეატრონი – გაუფრთხილდით სიყვარულს (1983)

Teatroni - Gauprtxildit Siyvaruls 1983

soft rock, pop, blue-eyed soul

ტრეკლისტი:

  1. ნათია (4:29)
  2. ვეღარ დავიბრუნებთ წარსულს (3:17)
  3. საქანელა (5:25)
  4. უკვდავება (მოდიოდა თეთრი გოგო) (5:29)
  5. იები (3:18)
  6. არ დაიჯერო (5:43)
  7. ღამე და თოვლი (5:52)
  8. ვარდებსა და გვირილებში (3:27)

შემადგენლობა:

  • მერაბ სეფაშვილი – ვოკალი
  • ზურა კობეშავიძე – გიტარა, ვოკალი
  • ნუგზარ ერგემლიძე – ბას-გიტარა
  • გია მაჭარაშვილი – კლავიშები, ვოკალი
  • თემურ ნიკოლაიშვილი – დასარტყამი ინსტრუმენტები

ოთხმოციანებში საბჭოთა კავშირში თემატური ალბომების / კომპილაციების მოდა შემოვიდა. თემები ძირითადად რომანტიკული იყო, შემსრულებლები კი ხშირად ანონიმურები რჩებოდნენ. 1983 წელს გამოვიდა ფირფიტა „გაუფრთხილდით სიყვარულს“, რომლის უკანა ყდაზეც, შემსრულებლად „საქართველოს ტელევიზიისა და რადიოს ვოკალურ-ინსტრუმენტალური ანსამბლი“ იყო მითითებული. ამ „მრავლისმეტყველი“ სახელის უკან კი ჯგუფი „თეატრონი“ იმალებოდა.

თეატრონი“ საგულისხმოა იმით, რომ აქ თავისი მუსიკალური მოღვაწეობა მერაბ სეფაშვილმა დაიწყო. მის გარდა ამ ალბომში კიდევ ორი ვოკალისტი, გია მაჭარაშვილი და ზურაბ კობეშავიძე მღერიან.

არაა გასაკვირი, რომ ეს მივიწყებული ალბომი მთლიანად ბალადებისაგან შედგება. აქ ბევრი მელოდიურად ძლიერი სიმღერაა; რამდენიმე მათგანი დღემდე სეფაშვილის რეპერტუარშია და ალბათ ახალ თაობასაც კარგად ახსოვს („უკვდავება“, ანუ „მოდიოდა თეთრი გოგო“; „იები“ და ა.შ.) სტილის მხრივ ალბომი სოულის, პოპის და მსუბუქი როკის გემოვნებიანი ნაზავია. მუსიკის პოპ-ორიენტაციის მიუხედავად, ბევრი სიმღერა ხანგრძლივ ინსტრუმენტულ პასაჟებს შეიცავს, კლავიშები კი ალბომის ჟღერადობას დიდძალ ატმოსფერულობას ანიჭებს. აუცილებლად უნდა აღვნიშნოთ, რომ მაჭარაშვილი თავის სიმღერებს სეფაშვილზე არანაკლებად მღერის.

პირველი მოსმენისას ალბომი შეიძლება ცოტათი ერთფეროვნად მოგეჩვენოთ და ეს ალბათ სწორი შთაბეჭდილება იქნება; მაგრამ ამის დადებითი მხარეც აქვს: ეს მუსიკა ძალიან სასიამოვნო ფონს შექმნის რომანტიკული სიტუაციებისთვის – ალბომი კი სწორედ ამისთვის იყო ჩაფიქრებული. არამგონია საუკეთესო სიმღერების გამორჩევას აქ რაიმე აზრი ჰქონდეს, ვინაიდან ალბომი თანაბარია, სუსტი სიმღერების გარეშე. Phil Collins-ის მუსიკის და მსგავსი სოულ-ნარევი soft rock-ის მოყვარულებს ის ნამდვილად მოეწონებათ.

ჩემი შეფასება კი იქნება 7,5 / 10.

გადმოსაწერი ბმული: Teatroni – Gauprtxildit Siyvaruls (1983)

რევიუ #10: ივერია – ჩხიკვთა ქორწილი (როკ-ოპერა, 1984)

rock opera, progressive rock, art pop

ტრეკლისტი:

  1. ნაწილი პირველი (19:03)
  2. ნაწილი მეორე (19:49)
  3. ნაწილი მესამე (18:45)
  4. ნაწილი მეოთხე (18:05)

შემადგენლობა:

  • თემურ წიკლაური – არწივი
  • მანანა თოდაძე – ქეთევანი
  • თემურ რცხილაძე – ზაქარა
  • გოჩა ლორია – ყვავი
  • ნუგზარ კვაშალი – ბუ
  • ვახტანგ ტატიშვილი – წრუწუნა
  • ჯემალ ბაღაშვილი – თომა, ლიბრეტო
  • ლუიზა კობალაძე, ლილი ზღვაური – კაჭკაჭები
  • ზურაბ ლალიაშვილი, რომა რცხილაძე, ალექსანდრე ბასილაია, ალეკო კვაშალი – სხვა ჩიტები
  • ავთადილ გელოვანი – მთხრობელი

ოთხმოციანების დასაწყისში „ივერიამ“ რამდენიმე ალბომი გამოსცა. ამ უდაოდ კარგ ნამუშევრებში ბასილაიას კომპოზიციებს შედარებით ნაკლებად შეხვდებით – აქ ძირითადად დამხმარე კომპოზიტორების სიმღერებია თავმოყრილი. ამას საპატიო გამართლება ჰქონდა: თავის საუკეთესო იდეებს ბასილაია ყველაზე მასშტაბური პროექტისთვის ინახავდა. სწორედ იმ პერიოდში შეიქმნა როკ-ოპერა „ჩხიკვთა ქორწილი“, რომელმაც უსაზღვრო პოპულარობა ხვდა წილად – იგი, სულ ცოტა, 120-ჯერ დაიდგა სხვადასხვა სცენებზე და ყოველთვის სრული ანშლაგით მიდიოდა.

თავიდან „ჩხიკვთა ქორწილი“ გარკვეული ვარიაციებითა და შესწორებებით იდგმებოდა. იცვლებოდნენ შემსრულებლებიც. 1984 წელს, ჯგუფმა, როგორც იქნა, გადაწყვიტა როკ-ოპერა  ფირფიტაზეც ჩაეწერა და კლასიკურიც სწორედ ეს ვინილის ვერსია გახდა.

შემოქმედებითი გეზის არჩევის თვალსაზრისით, ნამუშევარმა მთლიანად გაამართლა. ვაჟა-ფშაველას ნაწარმოების თანამედროვე, მსუბუქი სოციალური სატირით შეზავებული ადაპტაცია ძალიან სახალისოდ ისმინება; საზოგადოებრივი ყოფიერების შარჟიც ზუსტად იმ დოზითაა, რომელიც იმდროინდელ ცენზურას შემოდავების საბაბს არ აძლევდა. მნიშვნელოვანია ისიც, რომ „ივერიას“, თავისი არსებობის განმავლობაში, პირველად მიეცა შესაძლებლობა  უმაღლეს ტექნიკურ დონეზე ჩაეწერა ალბომი (ვინც ჯგუფის წინა ალბომებს იცნობს, დამეთანხმება, რომ ჟღერადობის მხრივ „ჩხიკვთა ქორწილი“ მათ ბევრად აღემატება). ეს შანსი ჯგუფმა ბრწყინვალედ გამოიყენა, ჩაწერა რა ალბომის ორი, ერთმანეთისაგან მცირედ განსხვავებული, ქართული და რუსული ვერსია.

ვინილის ვერსიაზე როლები იდეალურადაა შერჩეული. ახალგაზრდა შეყვარებულების როლებს მანანა თოდაძე და თემო რცხილაძე ასრულებენ, არწივისას კი თემურ წიკლაური. ხმის გარდა, ისინი იმიჯითაც უხდებოდნენ როლს. იმ დროისთვის „ივერია“ 15-მდე წევრისაგან შედგებოდა. „ჩხიკვთა ქორწილში“ ყველა მათგანმა თავისი მცირე, მაგრამ დასამახსოვრებელი პარტია შეასრულა.

მუსიკალურად, ოპერის პირველი ორი ნაწილი თითქმის იდეალურია. არანჟირებები წვრილმან დეტალებამდეა გათვლილი, მაგრამ ეს ტექნიციზმი ულამაზესი მელოდიურობის ფონზე საერთოდ არ იგრძნობა. თავად მუსიკა საკმაოდ მრავალფეროვანია. აქ ყველაფერს ნახავ – წმინდა პროგ-როკის ხასიათის უვერტიურიდან დაწყებული, ჯაზურ თუ ფანკისებურ პოპამდე. საუკეთესოდ კი მაინც ის მომენტები მიმაჩნია, რომლებიც ჭეშმარიტად ბასილაიასეული მელოდიზმითაა აღბეჭდილი – მაგალითად, ქეთევანის არია, რომლის დარიც ქართულ პოპ-მუსიკაში ცოტა რამ თუ შექმნილა.

ერთადერთი შენიშვნა, რაც მუსიკასთან მაქვს, მომღერალთა შეჯიბრის სცენას ეხება, რომელიც თავიდან სახალისოა, შემდეგ კი ოდნავ იწელება. თუმცა, არ დაგვავიწყდეს, რომ ეს მუსიკა დადგმისთვის იყო ჩაფიქრებული და შესაძლოა სცენაზე მას უკეთესი ეფექტი ჰქონდა.

საერთო ჯამში, ეს ალბათ ქართულ როკ-მუსიკაში განხორციელებული ყველაზე მასშტაბური პროექტია. ნაწარმოები (ორმაგი სტუდიური ალბომი) არანჟირების, მუსიკალური იდეების და სოლისტების მხრივ თითქმის იდეალურადაა გათვლილი და შესრულებული. ამას ემატება გამართული, ჯანსაღი სატირით აღსავსე ლიბრეტო, რომელიც მთელ ოპერას ძალიან სახალისოდ მოსასმენს ხდის. შედეგად კი მივიღეთ ნამუშევარი, რომელიც, ჩემი აზრით, სრულად აკმაყოფილებს ძალიან მაღალ ევროპულ დონეს. ეს ერთ-ერთი იმ კლასიკურ ალბომთაგანია, რომელიც აუცილებლად უნდა მოისმინო, თუ გსურს ქართულ როკ-მუსიკაზე წარმოდგენა შეიქმნა.

ამიტომაც, ჩემი შეფასებაა: 9,5 / 10.

გადმოსაწერი ბმული: http://www.mediafire.com/?s5tlopv30tbo8s3

რევიუ #5: ტაქსი – ტაქსი (1988)

post-punk

ტრეკლისტი:

  1. შენ გავხარ ნიანგს (3:30)
  2. ჩემი სახლი ჯოჯოხეთს ჰგავს (4:27)
  3. მოდიხარ ჩემთან (4:47)
  4. მე მივდივარ (5:00)
  5. შენთან ერთად (5:50)
  6. ზიზღს (3:18)
  7. ის ითხოვს ოპიუმს (5:22)
  8. ელექტროსკამზე (4;44)

შემადგენლობა:

  • დადა დადიანი – ვოკალი, ბასი
  • კახა კიკაბიძე – გიტარა
  • ირაკლი ჩარკვიანი – კლავიშები
  • ბიჭიკო ოსიპოვი – დასარტყამები

ქართული როკ-მუსიკის რეტროსპექტული შეფასებისას 86/87 წლები გადამწყვეტ წყალგამყოფად მოსჩანს. 86-ში ”ივერიამ” გამოსცა თავისი უკანასკნელი ფირფიტა, როკ-ოპერა ”არგონავტები”, რომლის ქართული ვერსიის გამოცემაც ვერ მოხერხდა და ამ ვარიანტის, როგორც გადმოცემით ვიცი, მხოლოდ ცოცხალი ვიდეოჩნაწერი არსებობს. 87-ში კი ლადო ბურდულმა და ”რეცეპტმა” თავისი პირველი სიმღერების ჩაწერა დაიწყეს და საქართველოში როკ მუსიკის ახალი, ახალი ტალღითა და პოსტ-პანკით დომინირებული ეპოქა დაიწყო. შეგვიძლია ვთქვათ, რომ საქართველო, 7-8 წლის დაგვიანებით,  მუსიკალურ ოთხმოციანებში შევიდა, ვინაიდან სპექტრის მეორე ბოლოშიც კი იტალო-პოპის პლასტიკური ჟღერადობა წამოვიდა წინ.

1988 წელს კი ”ტაქსიმ” თავისი მაგნიტოალბომი ჩაწერა. ამ ჩანაწერით დაიწყო დადა დადიანისა (ბასი, ვოკალი) და ირაკლი ჩარკვიანის (კლავიშები) მუსიკალური კარიერა. დადიანი ქართული პოსტ-პანკ სცენის ერთ-ერთ ლიდერად იქცა, ჩარკვიანზე კი არ შევჩერდები. მათ გარდა ჯგუფში უკრავდნენ კახა კიკაბიძე (გიტარა) და დრამერი ბიჭიკო ოსიპოვი (შემდგომში ”გენეტიკური კოდი”).

ეს ჩანაწერი ქართული მუსიკისათვის ნამდვილად ეპოქალურია. აქ ქართულ მუსიკას პირველად ჩამოსცილდა ყველანაირი ფორმალობა და ინტელიგენტობა, რომელიც მუსიკას ფართო მსმენელისთვის ამზადებდა. ამ მისი ადგილი დაიკავა ფარდაახსნილმა დეკადანსმა. ტრეკლისტის წაკითხვითაც სჩანს, რომ სიმღერები თემატურად და ემოციურად ერთსადაიმავე თემებს ეხება: რეალობისადმი უარყოფით დამოკიდებულებას, პირად ურთიერთობებში გამეფებულ სიცივეს, ახალგაზრდულ  მიზანთროპიზმს და გუნება-განწყობილების შეულამაზებელ, ერთობ ნეგატიურ გამოხატვას. მუსიკა თითქმის დაცლილია ყოველგვარი escapism-ისგან. ერთადერთი ნახსენები ”გაქცევის მეთოდიც”  კი ყველაზე დეკადანსურია (”ის ითხოვს ოპიუმს”). ამ ემოციური სიპირქუშის თვალსაზრისით, ეს ჩანაწერი ერთ-ერთი ყველაზე რადიკალურია ქართულ მუსიკაში – მისი ეს ასპექტი სტილის უცხოურ სტანდარტებსაც კი მოიტოვებს უკან.

მუსიკალურად აქ lo-fi, გიტარის ჟღერადობაზე ორიენტებული პოსტ-პანკია, სტილისთვის სავსებით მისაღები საშემსრულებლო დონით.  ჩანაწერის ცუდი ხარისხი მუსიკის ემოციურ სიშიშვლეს კიდევ უფრო მკაფიოს ხდის. მომენტებში კი ჩარკვიანის სინთეზატორი მოკლე, მაგრამ საინტერესო მელოდიური პასაჟებით შემოდის ხოლმე. ვოკალიც ”პანკურია”. მიუხედავად იმისა, რომ სიმღერები რიტმულად მაინცდამაინც სწრაფი არ არის, ჟღერადობისა და ტექსტის გამო მათგან მაინც დიდი ენერგია მოდის. ჩემთვის ყველაზე დასამახსოვრებელი პირველი სამი და ბოლო ორი სიმღერაა, რომლის კონკრეტული ფრაზებიც უკვე რახანია, თავიდან არ ამოდის.

საბოლოო ჯამში, ეს ქართული როკისთვის ძალიან მნიშვნელოვანი ალბომია. მას არ აქვს პრეტენზია შედევრობაზე (სტილის მასშტაბითაც კი), მაგრამ ”ტაქსიმ” პირველმა დაიყვირა, რომ ”პაწაწინა სამოთხეში” არის ნაგვით აყროლებული სახლები, ”რომელიც ჯოჯოხეთს ჰგავს”; რომ ”საქართველოს ლამაზების” გვერდით არის ხალხი, რომელიც ”ჰგავს ნიანგს”, თანმდევი ფსიქოლოგიური კომპლექსებით; რომ თმის გაზრდის და საყურის გაკეთებისთვის შეიძლება “ელექტროსკამზე” დაგსვან. ამ ჩანაწერმა დასაბამი და მაგალითი მისცა სპეფიციკურად ქართულ პანკ-ესთეტიკას, მახასიათებელი სოციალური ნიუანსებითა და კომენტარებით.

ალბომის სუფთა მუსიკალური ღირებულებისა და ისტორიული მნიშნველობის გათვალისწინებით, ჩემი შეფასებაა: 8.5 / 10.

გადმოსაწერი ბმულიhttp://www.mediafire.com/?exiqixl3gil4ytb